Firmy latami zamieniały etaty na umowy zlecenia i kontrakty B2B, przerzucając na pracowników koszty urlopów, chorób i emerytur. Wzrost uprawnień Państwowej Inspekcji Pracy w kwalifikowaniu umów zmienia ten rachunek, ale wciąż bardziej dla pracodawców niż dla ludzi, którzy już stracili lata składek.
Państwowa Inspekcja Pracy zapowiada, że od 2027 roku będzie celniej typować do kontroli firmy podejrzane o zastępowaniu etatów umowami cywilnoprawnymi i kontraktami B2B. Pracodawcy dostali rok na dobrowolne uporządkowanie umów, zanim ruszy nowy system.
Od listopada 2024 roku ZUS przyznał przedsiębiorcom zwolnienia ze składek warte blisko 4,5 mld zł przy 3,45 mln złożonych wniosków. Składki za miesiące objęte ulgą wpłacił do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych budżet państwa; pracownicy etatowi odpowiednika tej ulgi nie mają.
Wraca postulat zrównania wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn na poziomie 65 lat. Argument brzmi technicznie: dłuższe życie, kurczące się zasoby pracy, kalkulator ZUS. Rachunek obejmuje jednak tylko jedną stronę, bo pomija lukę płacową i nierówny podział opieki, za które kobiety płacą przez całą karierę, nie przez ostatnie pięć lat.
Zwolnienie lekarskie przerywa urlop wypoczynkowy i pozwala odzyskać stracone dni, ale zaległy urlop z poprzedniego roku trzeba wykorzystać do 30 września. Kto przegapi ten termin, traci wpływ na to, kiedy odpocznie, a ZUS coraz skuteczniej kontroluje L4 wykorzystywane za granicą.
Kalkulator ZUS pokazuje, że na emeryturę rzędu 4000 zł trzeba zarabiać przez całą karierę znacznie powyżej średniej krajowej, podczas gdy gwarantowane minimum wynosi 1978,49 zł brutto. Za tą przepaścią stoi system, który każdy miesiąc niskiej pensji, przerwy w zatrudnieniu czy umowę śmieciową zamienia bezpośrednio na niższe świadczenie.
Praca na umowach zlecenia prowadzi do niskich składek, krótkich stażów i emerytur poniżej minimum egzystencji. Państwo zamiast zlikwidować ten problem, zachęca seniorów do dalszej pracy.