Uczestnik protestu na placu Konstytucji w Warszawie trzyma tekturowy transparent z zielonym napisem "Niech polskie bezpieczeństwo zależy od polskich firm", wokół tłum w zimowych kurtkach

Protest przed Pałacem Prezydenckim. Nasze Dane chcą audytu ryzyka, zanim MON podpisze umowę z Palantirem


W niedzielę 8 listopada przed Pałacem Prezydenckim w Warszawie Patryk Gruszka i Natan Chromik z inicjatywy obywatelskiej Nasze Dane odczytali list otwarty do prezydenta Karola Nawrockiego. Pod listem podpisało się ponad 3 tys. osób. Autorzy proszą prezydenta, żeby zlecił Biuru Bezpieczeństwa Narodowego niezależny audyt ryzyka współpracy Ministerstwa Obrony Narodowej z amerykańską firmą Palantir Technologies i żeby wystąpił do Najwyższej Izby Kontroli o kontrolę tej współpracy (wnp.pl za PAP).

Marsz z placu Konstytucji

Organizatorzy zwołali zgromadzenie na 15 na placu Konstytucji. Według ich zapowiedzi, którą przytaczał WP Tech, po przemówieniach marsz miał przejść pod Kancelarię Prezesa Rady Ministrów, a potem przez plac Trzech Krzyży, Nowy Świat i Krakowskie Przedmieście pod Pałac Prezydencki. Organizatorzy zapraszali hasłem: “Umowa leży na stole. Jeśli nic nie zrobimy, zrobią nam z Polski nowy PRL w wersji cyberpunk”. Żadne z mediów nie podało, ile osób przyszło.

Nasze Dane protestowały razem z innymi organizacjami pozarządowymi. Wcześniej wsparcie dla kampanii deklarowała m.in. Fundacja Panoptykon (Radar Rzeczpospolitej). Protestujący wyszli z pięcioma postulatami:

  1. Jawny i rzetelny audyt ryzyka zamiast “wojskowych analiz ryzyka”, których nie da się niezależnie zweryfikować.
  2. Jawna debata w Sejmie o współpracy MON z Palantirem, zanim zapadną decyzje.
  3. Rozwijanie polskich alternatyw technologicznych, które ograniczą zależność od amerykańskich prywatnych dostawców.
  4. Otwarty i przejrzysty przetarg na kontrakt, z jasnymi kryteriami wyboru dostawcy.
  5. Realna kontrola obywatelska i przejrzystość instytucji publicznych, zwłaszcza przy zarządzaniu danymi i bezpieczeństwem.

Czego chcą od prezydenta

Audyt w BBN miałby objąć amerykańską jurysdykcję nad firmą, dostęp jej pracowników do danych i niejawny załącznik do memorandum z 2024 roku. Trzecia prośba dotyczy samego prezydenta: żeby powstrzymał się od publicznych deklaracji wsparcia dla Palantira, dopóki audyt nie powstanie i nie zostanie upubliczniony. Formalna petycja ma trafić do Kancelarii Prezydenta 10 listopada (wnp.pl), a kancelaria ma trzy miesiące na odpowiedź.

Ta trzecia prośba ma też specyficzne tło. 22 września Nawrocki spotkał się w Nowym Jorku z prezesem Palantira Alexem Karpem, który zadeklarował “pełne wsparcie dla Sił Zbrojnych RP” (naszedane.pl). Po konferencji posłów i aktywistów z 5 listopada Kancelaria Prezydenta odpowiedziała, że “decyzje dotyczące wyboru konkretnych rozwiązań technologicznych oraz nawiązywania współpracy z podmiotami zewnętrznymi pozostają w kompetencji Ministerstwa Obrony Narodowej” (wnp.pl).

Co MON już podpisało

Wiążącej umowy zakupu na razie nie ma. W grudniu 2024 roku gen. dyw. Karol Molenda, ówczesny szef wojsk obrony cyberprzestrzeni, podpisał z Palantirem bezterminowe memorandum, które obejmuje “dzielenie się informacjami, testowanie technologii, trening i ćwiczenia” (wnp.pl). W tym samym miesiącu strony zawarły umowę o poufności, o której MON publicznie nie informowało; ujawniło ją RMF FM. 27 października 2025 roku Władysław Kosiniak-Kamysz podpisał list intencyjny w sprawie potencjalnego nabycia oprogramowania Maven Smart System Poland (MSS-P). Minister nazywał wtedy Palantira “absolutnym liderem w zakresie zarządzania danymi” (WP Tech).

Wiceminister Paweł Bejda w odpowiedzi na interpelację jednej z posłanek pisał we wrześniu, że list intencyjny “stanowi niewiążące wyrażenie intencji” i że “z firmą Palantir Technologies nie została podpisana wiążąca umowa” (Radar Rzeczpospolitej). Według portalu Frontstory przedstawiciele Palantira spodziewają się jednak podpisania umowy z MON “w ciągu kilku tygodni”. Resort tego nie potwierdził.

Gruszka opisuje ten ciąg dokumentów jako stopniowe wchodzenie firmy do armii: “w Polsce zaczęło się od umowy o poufności i bezpłatnych testów w 2024 roku, a list intencyjny z 2025 roku mówi już o licencjach i długoterminowym wsparciu” (Radar Rzeczpospolitej).

Bez oceny ryzyka

Główny zarzut protestujących dotyczy procedury. Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego przyznała w materiale TVN24+, że nie sporządziła oceny ryzyka dotyczącej Palantira i nikt o nią nie prosił (wnp.pl). We wrześniu minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski zwrócił się do Kosiniaka-Kamysza o “wnikliwe przeanalizowanie” współpracy wojska z Palantirem i innymi firmami AI oraz o audyt ryzyk. Ministerstwo Cyfryzacji stanowiska MON nie dostało. 26 października do szefa MON napisała też Rzeczniczka Praw Obywatelskich Sylwia Gregorczyk-Abram, pytając m.in., czy resort sprawdzał współpracę pod kątem ochrony prywatności. Według Radaru Rzeczpospolitej biuro RPO odpowiedzi jeszcze nie otrzymało.

Poseł Franciszek Sterczewski (KO) złożył do NIK wniosek o kontrolę; rzecznik Izby zapowiedział odpowiedź w ustawowym terminie 30 dni. Sterczewski, Maciej Konieczny (Razem) i Daria Gose-Popiołek (Lewica) wystąpili 5 listopada na konferencji z aktywistami i domagali się, żeby przed wejściem w życie jakichkolwiek ustaleń przeprowadzić jawny audyt, który pokaże, jakie informacje armia przekazałaby firmie (XYZ).

W liście do prezydenta autorzy przywołują przykład Szwajcarii, która w ogóle nie podjęła współpracy z Palantirem, kierując się zaleceniami wcześniejszego audytu bezpieczeństwa, oraz innych państw europejskich, które zapowiedziały jej ograniczenie (wnp.pl za PAP).

“Lobbing jest ogromny”

Kosiniak-Kamysz odniósł się do krytyki w piątek, dwa dni przed protestem. “Ja rozumiem, że lobbing jest ogromny. Że ci, którzy kiedyś protestowali czy angażowali się w sprawy klimatyczne, dzisiaj się angażują w sprawy sztucznej inteligencji. Może takie mają zadania”, mówił (XYZ). Dodał: “To nie jest nic nowego. Ja podpisywałem umowę o współpracy z firmą Palantir. I na podstawie tej umowy są prowadzone rozmowy, negocjacje w Dowództwie Komponentu Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni. To wszystko jest przedmiotem analizy wojskowej i czekam na jej finał”. Według ministra z oprogramowania Palantira korzysta kwatera główna NATO, Ukraina i “większość armii, które dzisiaj mają możliwość skorzystania z jakiegokolwiek systemu sztucznej inteligencji”.

Na tę “analizę wojskową” odpowiada pierwszy postulat protestujących. Jej wyników nikt poza wojskiem nie zna, więc nie da się ich sprawdzić.

Palantir przekazał wnp.pl, że “nie ma dostępu do przetwarzanych danych, nie może ich samodzielnie pozyskać ani zdalnie wyłączyć systemu”, a dane nie są przechowywane w chmurze. Firma twierdzi też, że jako dostawca oprogramowania nie podlega amerykańskiej ustawie CLOUD Act i nigdy nie dostała na jej podstawie żądania wydania danych (wnp.pl za PAP). Protesty przypisuje “niepełnej wiedzy na temat tego, jak w praktyce działa nasza technologia” (wnp.pl). Krytycy wskazują na ścisłą współpracę firmy z amerykańskimi służbami wywiadowczymi, możliwość profilowania ludzi na podstawie ich aktywności cyfrowej i użycie jej technologii przez armię Izraela w Strefie Gazy.

Z jedną z polskich firm, o jakich mówi trzeci postulat, cyberwojska już współpracują. W grudniu 2025 roku podpisały porozumienie z wrocławską spółką DataWalk (naszedane.pl), która pisze na swoich stronach, że jej produkty mogą zastąpić oprogramowanie Palantira (Radar Rzeczpospolitej).

Galeria zdjęć

Zdjęcia z marszu 8 listopada 2026 roku, od placu Konstytucji do Pałacu Prezydenckiego, w porządku chronologicznym. Fot. Lilia Wołłowicz.

Regiony: warszawa polska
Redakcja relacje.news
Redakcja relacje.news

Zespół redakcyjny serwisu relacje.news.

Lilia Wołłowicz

Fotoreporterka. Dokumentuje protesty, sprawy lokatorskie i życie miasta.

Komentarze