relacje.news

124 miliardy złotych rocznie. Tyle wynosi cena zwłoki w polityce klimatycznej

Redakcja relacje.news — Tue, 08 Sep 2026 18:34:00 +0200

W poniedziałek w Sejmie odbyła się Narodowa Debata o Bezpieczeństwie Klimatycznym Polek i Polaków. Padła podczas niej liczba, która streszcza koszt zaniechań - 124 miliardy złotych rocznie. Tyle, według szacunków przedstawionych uczestnikom obrad, może kosztować Polskę brak reakcji na zmiany klimatu, jeśli tempo decyzji politycznych się nie zmieni.

W debacie wzięli udział marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty, wicemarszałkini Senatu Magdalena Biejat oraz prezes Polskiej Akademii Nauk prof. Marek Konarzewski. Naukowcy mówili wprost, że nowa polityka klimatyczna jest potrzebna natychmiast, nie w kolejnej kadencji parlamentu.

Ministra klimatu i środowiska Paulina Henning-Kloska zastrzegła jednak, że każda zmiana musi przebiegać w zgodzie społecznej. Deklaracja niby brzmi rozsądnie, ale od lat oznacza to samo - kunktatorstwo i przesuwanie trudnej decyzji na następny rząd.

Rachunek, który już rośnie

Koszt bezczynności nie jest abstrakcją księgową wymyśloną na potrzeby debaty. Rozkłada się na konkretne pozycje: naprawę infrastruktury zniszczonej przez powodzie i nawałnice, rosnące wydatki systemu ochrony zdrowia związane z upałami i zanieczyszczeniem powietrza, straty rolników po suszach, wyższe składki ubezpieczeniowe od nieruchomości i upraw. Każdy rok zwłoki w ograniczaniu emisji i przygotowaniu infrastruktury na ekstremalne zjawiska pogodowe podnosi tę sumę, bo szkody nawarstwiają się szybciej, niż państwo nadąży je naprawić.

Kto naprawdę płaci

Rachunek nie trafia do tych, którzy dziś decydują o tempie zmian. Samorządy łatają szkody po kolejnej nawałnicy z własnych, ograniczonych budżetów, a gospodarstwa domowe odczuwają skutki w rosnących cenach ubezpieczeń i żywności. Przyszły budżet państwa przejmie resztę, bo skala potrzebnych napraw rośnie z każdym rokiem zwłoki, a nie maleje.

To wszystko dotyczy równieź pracowników sektorów zależnych od węgla. Bez wcześniej przygotowanego planu odejścia od paliw kopalnych to oni pierwsi tracą pracę, gdy elektrownie i kopalnie zamykają się pod presją rynku i unijnych regulacji, zamiast w wyniku zaplanowanej polityki państwa. Koszt spada wtedy na regiony górnicze i lokalne rynki pracy, zamiast zostać rozłożony w czasie przez inwestycje publiczne w nowe miejsca i gwarancję zatrudnienia, albo wcześniejsze emerytury.

Debata w Sejmie pokazała rozdźwięk między diagnozą naukowców a tempem decyzji rządu Donalda Tuska. Prezes PAN liczy koszty w miliardach złotych rocznie. Resort klimatu liczy czas potrzebny na kolejne konsultacje. Im dłużej trwa ta rozbieżność, tym więcej dopłacą ci, którzy na te wszystkie decyzje polityczne nie mają wpływu: mieszkańcy zalanych miejscowości, samorządy bez pieniędzy na naprawy i pracownicy branż, które ktoś zamknie bez wcześniej przygotowanego planu.

658 dni na kartę pobytu: niedofinansowane urzędy trzymają migrantów w biurokratycznym limbo

Redakcja relacje.news — Mon, 07 Sep 2026 13:02:15 +0200

658 dni czekania

Ustawa o cudzoziemcach daje wojewodom 60 dni na rozpatrzenie wniosku o zezwolenie na pobyt. W praktyce procedura trwa wieloma miesiącami, a często latami. Najgorzej jest w Śląskim Urzędzie Wojewódzkim, gdzie średni czas oczekiwania sięga 658 dni, prawie dwóch lat na decyzję, która z mocy prawa powinna zapaść w dwa miesiące.

To nie jest problem dotykający margines naszego społeczeństwa i gospodarki. W grudniu 2025 w Polsce przebywało 2,3 mln cudzoziemców, czyli 6 procent z 38,8 mln mieszkańców kraju. Z tej liczby zdecydowana większość, 73 procent, to obywatele Ukrainy: 1,7 mln osób. Pracuje zawodowo 1,14 mln cudzoziemców, w tym 759 tys. Ukraińców, ponad dwie trzecie wszystkich pracujących migrantów. Te liczby od lat stale rosną, procedury administracyjne za to stoją w miejscu.

W Polsce znajduje się 2,3 mln cudzoziemców, stanowiących 6 procent populacji całego naszego kraju. Ustawowy termin legalizacji pobytu to 60 dni. Realny czas w najgorszym urzędzie wynosi zatwarzające 658 dni.

Brak kilkuset etatów

Przyczyna opóźnień jest prozaiczna: urzędy wojewódzkie i Urząd do Spraw Cudzoziemców od lat nie dostają budżetu na zatrudnienie kilkuset dodatkowych pracowników, którzy odpowiadaliby liczbie wniosków. Liczba cudzoziemców w Polsce wzrosła skokowo po 2022 roku, kiedy miliony osób uciekały przed wojną w Ukrainie. Struktura zatrudnienia w urzędach pozostała taka, jak wcześniej.

Efekt tego konsekwentnego ignorowania prostej matematyki przez państwo jest przewidywalny: kolejki rosną, a każdy kolejny rok pracy urzędów tylko powiększa zaległości, bo napływ nowych wniosków jest szybszy niż tempo ich rozpatrywania. Rząd, zamiast finansować dodatkowe etaty, pozwala, żeby problem narastał latami. Decyzja o niedofinansowaniu administracji migracyjnej ma realne koszty społeczne, tylko że ponoszą je nie urzędnicy podejmujący tę decyzję, lecz osoby czekające na kartę pobytu.

Kto płaci za oszczędności

Osoba czekająca na decyzję miesiącami lub latami funkcjonuje w prawnej niepewności. Zaświadczenie o złożeniu wniosku pozwala legalnie przebywać w Polsce, ale utrudnia załatwienie wielu spraw, które wymagają ważnej karty pobytu takich jak wynajęcia mieszkania na normalnych warunkach, założenia konta bankowego, uzyskania kredytu, czasem nawet zapisania dziecka do szkoły czy skorzystania z pełnego zakresu świadczeń zdrowotnych. Rodziny, które czekają na połączenie z bliskimi, czekają dodatkowe miesiące czy lata ponad to, co w teorii przewiduje prawo.

Pracodawcy zatrudniający cudzoziemców również odczuwają tego skutki: niepewność prawną. Zatrudnienie osoby, której procedura pobytowa się przeciąga, wiąże się z ryzykiem kontroli i koniecznością pilnowania terminów zaświadczeń. W wielu branżach w Polsce, które od lat opierają się na pracy migrantów, takich jak budownictwo, transport, przetwórstwo spożywcze czy opieka nad osobami starszymi, to realne obciążenie administracyjne i finansowe, bo firmy muszą inwestować czas i pieniądze w obsługę prawną zamiast w produkcję czy usługi.

Otwiera to jednak również furtkę dla oportunistów i biznesów, które w tej luce i osobach tkwiących w niepewności widzą okazję do wyzysku. Dużo łatwiej jest wywierać presje na pracownikach, którzy znajdują się w szarej strefie polskiego prawa i którym przez niedociągnięcia systemu nie przysługują te same prawa co innym. Taka osoba, która w wielu sytuacjach nie może nawet wynająć własnego mieszkania ani posiadać konta bankowego jest w dużej mierze skazana na poleganie na swoim pracodawcy, posiadając realnie zerową możliwość negocjacyjną. Krążące do dziś nad polskim rynkiem pracy widmo transformacji systemowej nauczyło już nas, że wątpliwych moralnie praktyk u nas nie brakuje, więc to tylko kolejna z wielu stref, gdzie migranci bez statusu napotykają niebezpieczeństwo.

Ignorowanie problemu to wybór systemu

Wielomiesięczne kolejki w urzędach wojewódzkich nie są efektem nagłego kryzysu, tylko wieloletniego zaniechania. Rząd wie, ile wniosków wpływa rocznie, zna ustawowy termin 60 dni bo sam go przecież ustalił i zna liczbę etatów potrzebną do jego dotrzymania. Mimo to kolejne budżety nie przewidują środków na wzmocnienie kadrowe urzędów migracyjnych, a ten problem po prostu nie zniknie do czasu następnej uchwały.

Skutek tej decyzji, właściwie jej świadomego braku, rozkłada się nierówno. Koszt niedofinansowania administracji ponoszą migranci pozbawieni pewności prawnej, pracodawcy zmuszeni do dodatkowej biurokracji i samorządy, które muszą planować usługi publiczne, szkoły, opiekę zdrowotną, pomoc społeczną, bez rzetelnych danych o tym, ile osób faktycznie mieszka na ich terenie na stałe. Państwo, które nie inwestuje w sprawną obsługę własnych procedur, przerzuca ten koszt na tych, którzy nie mają wpływu na budżet ani na to, ilu urzędników zatrudni dany wojewoda.

[MAMY DOKUMENTY] Mieszkańcy Osiedla Maltańskiego przyszli z dokumentami eksmisyjnymi Pani Sandry. Słowo na niedzielę: Jezus stałby tutaj z nami

Redakcja relacje.news — Sun, 06 Sep 2026 19:06:00 +0200

Pod kościołem św. Jana Jerozolimskiego za Murami po Mszy o 12.00 można było w niedzielę spotkać mieszkańców Osiedla Maltańskiego. Przyszli opowiedzieć wychodzącym z kościoła o swojej sytuacji i pokazać dokumenty: akta postępowania egzekucyjnego Sandry Mayer, eksmitowanej w środę 2 września, oraz uwierzytelnione tłumaczenie pisma z Watykanu z 2019 roku, na podstawie którego parafia mogła sprzedać osiedle.

Mieszkańcy i sympatycy Osiedla Maltańskiego przed kościołem św. Jana Jerozolimskiego za Murami po Mszy o 12.00. Fot. Lilia Wołłowicz

W tę samą niedzielę w poznańskich kościołach odczytywany był list arcybiskupa Zbigniewa Zielińskiego do wiernych: odpowiedź kurii na oburzenie po środowej eksmisji. Na Mszy o 12.00 proboszcz, ks. Paweł Deskur, się nie pojawił; list czytał wikariusz. Zgromadzeni przed kościołem mówili: „Jezus stałby tutaj z nami”.

Przejrzeliśmy dokumenty, które stowarzyszenie przekazało nam za zgodą pani Sandry. W drugiej połowie artykułu opisujemy wszystko co z nich wynika.

Cichy protest po Mszy o dwunastej

Przed kościołem stanęło kilkadziesiąt osób: mieszkańcy osiedla, sąsiedzi, znajomi pani Sandry. Bez megafonu i bez okrzyków, z kartkami formatu A4 i tekturowymi tablicami. „Bóg czy zysk?”, „421 milionów srebrników”, „Wasz zysk — nasza krzywda”, „Ks. Deskurze, dlaczego nam to robisz?”, „Rano kazanie, po południu wyburzanie”. Na jednej z plansz wypisano nazwiska osób, które są uznawane za odpowiedzialne za eksmisje na osiedlu.

„Rano kazanie, po południu wyburzanie” — jedno z haseł niedzielnego protestu. Fot. Lilia Wołłowicz

Część uczestników miała na sobie koszulki z podobizną duchownego i cytatem: „Na pewno gwarantuję to głową jako duszpasterz, że nie ma mowy o eksmisjach”. To zdanie wraca na osiedlu od miesięcy — obok drugiego: „Gwarantuję to głową, że nie ma mowy o eksmisjach na bruk”.

Koszulka z cytatem, który mieszkańcy przypominają od miesięcy. Fot. Lilia Wołłowicz

Najważniejsze były jednak kartki, które kilka osób trzymało w rękach przed zamkniętą bramą kościoła: kopie wyroku, klauzuli wykonalności, wniosku egzekucyjnego i zawiadomień od komornika.

Kopie akt egzekucyjnych rozdawane wychodzącym po Mszy. Fot. Lilia Wołłowicz

We wszystkich pismach egzekucyjnych od klauzuli wykonalności po dochodzenia kosztów egzekucji jako wierzyciel konsekwentnie wskazywana jest Parafia pw. Św. Jana Jerozolimskiego za Murami. To na jej rzecz komornik przeprowadził środową eksmisję.

Kluczowa sprzeczność: parafia widnieje w dokumentach egzekucyjnych mimo, że nieruchomość sprzedała kilka miesięcy wcześniej Archidiecezji Poznańskiej, a ta tego samego dnia odsprzedała ją deweloperowi JHM Development. Strona kościelna twierdzi dziś, że za eksmisję odpowiada nowy właściciel JHM Development.

Tymczasem to nadal parafia pozostaje formalnym wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym, to jej dane znajdują się na tytułach wykonawczych i to na jej rzecz komornik ściąga należności. Innymi słowy: Kościół jako instytucja publicznie zrzuca odpowiedzialność na dewelopera, równocześnie pozostając stroną egzekwującą w dokumentach sądowych i komorniczych. Dokumenty nie pozostawiają wątpliwości to parafia doprowadziła do eksmisji, a teraz próbuje uchylić się przed odpowiedzialnością, sugerując, że to sprawa prywatnego inwestora.

Instytucja, która ma stać na straży wartości moralnych i chronić słabszych, wyrzuca bezbronną kobietę z domu, a następnie przedstawia wiernym wersję wydarzeń odbiegającą od faktów zapisanych w aktach.

Wierzycielem jest parafia - mimo że teren sprzedała

Podstawą eksmisji jest wyrok zaoczny Sądu Rejonowego Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu, I Wydział Cywilny, sygn. akt I C 2567/23, wydany 9 kwietnia 2026 roku po rozprawie 12 marca. Sprawa toczyła się „o wydanie i eksmisję”, a powodem jest w niej Parafia pw. św. Jana Jerozolimskiego za Murami w Poznaniu. Sąd nakazał opróżnienie i wydanie powódce części nieruchomości przy ul. Warszawskiej 82 - parceli nr 75 na działce 1/8 w obrębie 003 Komandoria. Wyrokowi nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Wyrok zaoczny z 9 kwietnia 2026 r. Na zielono zaznaczone przez mieszkańców oznaczenie strony powodowej: Parafia pw. św. Jana Jerozolimskiego za Murami. Fot. dokumentacja stowarzyszenia

26 lipca 2026 roku referendarz sądowy nadał wyrokowi klauzulę wykonalności (sygn. I Co 1421/26). W klauzuli jako wierzyciela wskazano ponownie parafię. Tytuł wykonawczy wydano pełnomocnikowi wierzyciela.

Klauzula wykonalności z 26 lipca 2026 r. Jako wierzyciel figuruje parafia (REGON 040071977).

To jest sedno zarzutu, który mieszkańcy powtarzali w niedzielę pod kościołem. Teren osiedla parafia sprzedała w styczniu 2026 roku Archidiecezji Poznańskiej, a ta tego samego dnia odsprzedała go deweloperowi JHM Development. Wyrok zapadł w kwietniu, klauzulę nadano w lipcu, wniosek egzekucyjny złożono w sierpniu - a we wszystkich tych dokumentach jako wierzyciel konsekwentnie widnieje parafia, czyli podmiot, który nieruchomości już nie ma.

Pełnomocnik mieszkańców, adwokat Marcin Czachor, wywodzi z tego, że komornik prowadził egzekucję na rzecz byłego właściciela, a więc na podstawie wadliwego tytułu. Strona kościelna wskazuje dziś publicznie, że za eksmisje odpowiada nowy właściciel - deweloper. Dokumenty pokazują natomiast, że stroną egzekwującą pozostaje parafia.

„Nie służy uprawnienie do lokalu socjalnego”

W punkcie 3 wyroku sąd orzekł, że pozwanym nie służy uprawnienie do lokalu socjalnego. To samo zdanie wraca w zawiadomieniu komornika: „Sąd Rejonowy Poznań — Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu Wydział I Cywilny nie orzekł o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego”.

Punkt 3 wyroku: pozwanym nie służy uprawnienie do lokalu socjalnego. Punkt 9: rygor natychmiastowej wykonalności. Fot. dokumentacja stowarzyszenia

Brak orzeczenia o lokalu socjalnym nie oznacza, że komornik może wyprowadzić kogoś dosłownie „na bruk”. Artykuł 1046 § 5 kpc każe wstrzymać czynności do czasu, aż gmina wskaże tymczasowe pomieszczenie, chyba że pomieszczenie wskaże sam wierzyciel, dłużnik albo osoba trzecia.

W tym kontekście trzeba czytać propozycję, którą pani Sandra opisała w oświadczeniu z dnia eksmisji: opłacenie dwunastu miesięcy pobytu w hotelu robotniczym w zamian za natychmiastowe opuszczenie domu. Jej 15-letni syn z niepełnosprawnością nie mógłby tam z nią przebywać.

Miasto Poznań przystąpiło do sprawy po stronie parafii

Z pierwszej strony wyroku wynika jeszcze jedno, o czym dotąd nie było głośno: sprawa toczyła się „z powództwa Parafii pw. św. Jana Jerozolimskiego za Murami w Poznaniu przy interwencji ubocznej po stronie powodowej Miasta Poznań”.

Miasto nie było więc w tym procesie stroną neutralną ani nie stało po stronie mieszkańców, tylko przystąpiło do sprawy, żeby wesprzeć żądanie parafii. W punkcie 7 wyroku sąd zasądził od pozwanych na rzecz interwenienta ubocznego 370 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym 330 zł kosztów zastępstwa procesowego. Innymi słowy: mieszkańcy mają zwrócić miastu koszty jego udziału w sprawie o własną eksmisję.

Zajęcie kont i przelew na rachunek spółki

Wniosek egzekucyjny z 5 sierpnia 2026 roku złożył w imieniu parafii adwokat Jacek Masiota (kancelaria Masiota i Wspólnicy). Wniosek nie ogranicza się do wydania nieruchomości. W części dotyczącej świadczeń pieniężnych pełnomocnik wnosi o zajęcie wszelkich rachunków bankowych dłużniczki, gotówki, wierzytelności, oraz jakichkolwiek innych instrumentów finansowych. Prosi też o sprawdzenie rachunków przez system OGNIVO oraz o zapytania do urzędu skarbowego, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców i Centralnej Bazy Ksiąg Wieczystych, czy dłużniczka była właścicielką jakiejkolwiek nieruchomości w ciągu ostatnich pięciu lat.

Dochodzone kwoty będące powodem tak wielkiego poruszenia aparatu komorniczego są przy tym niewielkie: 491 zł kosztów postępowania, 347 zł kosztów zastępstwa procesowego i 120 zł kosztów postępowania klauzulowego, wszystko z odsetkami.

Wniosek egzekucyjny z 5 sierpnia 2026 r. Wyegzekwowane należności mają trafić na rachunek spółki Komandoria PSA oraz na rachunek pełnomocnika wierzyciela. Fot. dokumentacja stowarzyszenia

Zwraca uwagę dyspozycja co do pieniędzy. Wyegzekwowane należności z jednego z punktów mają zostać przekazane na rachunek bankowy spółki Komandoria PSA, a pozostałe - na rachunek pełnomocnika wierzyciela. Ta sama nazwa pojawia się w oświadczeniu pani Sandry z dnia eksmisji: to spółce Komandoria miała odpowiedzieć na propozycję hotelu robotniczego, w terminie do godziny 16.00 dnia poprzedniego.

Krótki termin ,,dobrowolnego" opuszczenia lokalu i eksmisja tydzień później

5 sierpnia 2026 roku komornik sądowy Paweł Śliwiński (Kancelaria Komornicza nr XV w Swarzędzu) wszczął postępowanie pod sygnaturą Km 2218/26 i tego samego dnia wysłał dwa pisma: zawiadomienie o wszczęciu egzekucji i zawiadomienie o wyznaczeniu terminu dobrowolnego opuszczenia lokalu. Termin wyznaczono na 26 sierpnia 2026 roku, godz. 10.00.

Zawiadomienie komornika z 5 sierpnia 2026 r. Termin dobrowolnego opuszczenia lokalu: 26 sierpnia, godz. 10.00. Fot. dokumentacja stowarzyszenia

To ta data pojawia się w apelu, który pani Sandra wysłała 10 sierpnia do arcybiskupa Zbigniewa Zielińskiego i proboszcza ks. Pawła Deskura. Prosiła w nim o wstrzymanie eksmisji: „Mój dom wybudowali pradziadkowie. Od 1965 roku moja rodzina mieszka na Osiedlu Maltańskim. Tutaj spędziłam całe życie, tutaj przyjmowałam sakramenty, tutaj nadal chodzę do kościoła i należę do parafii pw. św. Jana Jerozolimskiego za Murami”.

Nie proszę o nic nadzwyczajnego. Proszę tylko, by wcześniejsze zapewnienia znalazły teraz potwierdzenie w konkretnym działaniu. 26 sierpnia jest bardzo blisko.

Odpowiedzi nie było. Komornik przyszedł 2 września, w asyście kilkudziesięciu policjantów i oddziałów prewencji.

Oświadczenie z dnia eksmisji

W oświadczeniu datowanym na 2 września pani Sandra opisała przebieg rozmów poprzedzających eksmisję. Wynika z niego, że dzień wcześniej przedstawiono jej treść porozumienia — dwanaście miesięcy w hotelu robotniczym w zamian za natychmiastowe opuszczenie domu, z czasem na odpowiedź do godziny 16.00. Przy okazji tych rozmów miała usłyszeć, że jej nieruchomość obciążona jest długiem 274 960 zł z tytułu rzekomego bezumownego korzystania. „Miało to wywołać we mnie strach” — napisała.

Pośpiech tłumaczy dwiema rzeczami: tym, że mogła starać się o zasiedzenie, oraz zbliżającym się okresem ochronnym, w którym eksmisji nie wykonuje się od 1 listopada do 31 marca.

Propozycja, która została przedstawiona przez reprezentanta Parafii Jana Jerozolimskiego za Murami, oznacza dla mnie wyrok — eksmisję na bruk.

Zgoda Watykanu z 2019 roku: „obiekty i altany” i 148 milionów

Ostatni dokument, który mieszkańcy pokazywali pod kościołem, jest najstarszy i najbardziej brzemienny w skutki. To uwierzytelnione tłumaczenie z języka włoskiego pisma Kongregacji ds. Duchowieństwa, sporządzone w Poznaniu w kwietniu 2022 roku. Pismo zaczyna się od zwrotu „Ojcze Święty”, referuje wnioski arcybiskupa Stanisława Gądeckiego z 4 listopada i 13 grudnia 2019 roku, a kończy się zgodą Kongregacji na alienację. Podpisał je prefekt kardynał Beniamino Stella, Watykan, 17 grudnia 2019 roku.

Tłumaczenie przysięgłe pisma Kongregacji ds. Duchowieństwa, protokół nr 2019 4963. Fot. dokumentacja stowarzyszenia

Bez tej zgody — wymaganej przez kanon 1292 § 2 Kodeksu prawa kanonicznego — parafia nie mogłaby sprzedać 12,2285 hektara przy ul. Warszawskiej 82. Operację opisano w dwóch etapach: najpierw parafia sprzedaje grunt Archidiecezji Poznańskiej, potem archidiecezja zbywa go dalej. Dokładnie tak przebiegła transakcja w styczniu 2026 roku.

Uwagę mieszkańców zwracają dwa fragmenty. Pierwszy dotyczy tego, co na tym terenie stoi: nieruchomość opisano jako grunty orne, „na których wprawdzie znajduje się kilka częściowo zabudowanych obiektów i altan, ale wybudowanych w sposób nielegalny, w związku z czym są one przeznaczone do rozbiórki”. Drugi dotyczy tego, kto tam mieszka — zbycie ma nastąpić „przy jednoczesnym zastrzeżeniu zagwarantowania bezprawnie zamieszkującym na jej terenie osobom możliwości uprzedniego przeniesienia się w inne, należycie wskazane miejsca”.

Mieszkańcy podnoszą, że oba opisy rozmijają się z rzeczywistością. W 2024 roku - jak podają, na podstawie danych z Urzędu Miasta Poznania - na terenie osiedla zameldowanych było blisko 700 osób w około 250 domach, a ludzie mieszkali tam od lat 30. XX wieku. Do 2024 roku zajmowali swoje domy na podstawie umów dzierżawy gruntu rolnego, podpisywanych z parafią i obowiązujących przez ostatnie dwadzieścia lat. Łączył ich z parafią stosunek prawny, który wygasał stopniowo w latach 2024–2025. Trudno więc, ich zdaniem, mówić o osobach zamieszkujących bezprawnie.

Druga strona pisma: „słuszną przyczyną” alienacji jest bezużyteczność gruntu, który „nie przynosi żadnych przychodów”. Fot. dokumentacja stowarzyszenia

Jest jeszcze trzecia rzecz. Jako „słuszną przyczynę” alienacji (wymaganą przez kanon 1293) wskazano bezużyteczność nieruchomości, która „w obecnym stanie rzeczy nie przynosi żadnych przychodów”. Wartość rynkową działki określono w piśmie na 148 425 000 zł (ok. 34,7 mln euro), na podstawie ekspertyzy szacunkowej z 28 sierpnia 2019 roku. Kwota, o której mówią dziś mieszkańcy i którą podają media przy styczniowej transakcji, to 421 mln zł, czyli blisko trzy razy więcej.

Dochód ze sprzedaży miał, przynajmniej zgodnie z pismem, sfinansować remont siedziby Wydziału Teologicznego UAM, rozbudowę siedziby Caritas i Liceum Katolickiego, wsparcie parafii w utrzymaniu i renowacji kościołów oraz budowę ośrodka pomocy: domu starców, domu pobytowego dla osób chorych niesamodzielnych i ośrodka rehabilitacji dla osób starszych.

Co dalej ze sprawą eksmisji

Imię i nazwisko Sandry Mayer wisi na tablicy ogłoszeń przed parafią. Jej pełnomocnik zapowiada kwestionowanie podstawy egzekucji. Pełnomocnik strony kościelnej mówił po środzie, że kolejnych eksmisji na osiedlu może być jeszcze kilkanaście.

W niedzielę, po Mszy, mieszkańcy i przyjaciele zgromadzeni przed kościołem nie skandowali, tylko mówili: Jezus stałby tutaj z nami.

„Maltańskie to nie grunt, to ludzie”. Fot. Lilia Wołłowicz

O sprawie pisaliśmy wcześniej:

Dokumenty

Publikujemy skany za zgodą Sandry Mayer. Zamazania czarnym markerem pochodzą od stowarzyszenia i dotyczą danych osób trzecich, w tym małoletniego. Redakcja zamazała dodatkowo dane potencjalnie wrażliwe na tytule wykonawczym oraz numery ksiąg wieczystych i rachunków bankowych.

Galeria zdjęć

Dokumentacja fotograficzna z niedzieli 6 września 2026 roku sprzed kościoła św. Jana Jerozolimskiego za Murami, w porządku chronologicznym.

Wszystkie zdjęcia z protestu: Lilia Wołłowicz. Zdjęcia dokumentów: dokumentacja stowarzyszenia Maltańskie Nasz Dom, publikowane za zgodą pani Sandry.

Minister w rządzie Tuska zostaje sędzią TK. Koalicja powiela ten mechanizm, który sama przez ostatnie lata potępiała

Redakcja relacje.news — Sat, 05 Sep 2026 15:40:00 +0200

Sejm wybrał we wrześniu Macieja Berka na sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Za kandydatem zgłoszonym przez Koalicję Obywatelską zagłosowało 226 posłów, przeciw było 184. Kontrkandydatem, zgłoszonym przez PiS, był prof. Artur Kotowski. Berek zajmie miejsce sędzi Justyny Piskorski, której dziewięcioletnia kadencja kończy się w tym miesiącu.

Do niedawna Berek kierował resortem nadzorującym realizację polityki rządu, czyli pełnił funkcję blisko premiera Donalda Tuska w Radzie Ministrów. Stanowisko oddał kilka tygodni przed głosowaniem, żeby móc kandydować. Ma doktorat z prawa i pracuje jako adiunkt w Katedrze Prawa Konstytucyjnego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Formalnych kwalifikacji nikt mu nie odmawia.

Pat wokół zaprzysiężenia

Wybór zapadł na tle sporu, który od miesięcy blokuje obsadę Trybunału. W marcu Sejm wybrał sześcioro nowych sędziów TK. Prezydent Karol Nawrocki zaprzysiągł tylko dwoje z nich, Magdalenę Bentkowską i Dariusza Szostka. Czworo pozostałych, Krystian Markiewicz, Maciej Taborowski, Marcin Dziurda i Anna Korwin-Piotrowska, na zaproszenie do Pałacu Prezydenckiego czeka do dziś. Złożyli ślubowanie w Sejmie bez udziału prezydenta, ale Kancelaria Prezydenta uznaje, że to nie daje im mandatu do orzekania. Trybunał funkcjonuje więc w składzie ukształtowanym w dużej mierze przez poprzednią większość parlamentarną, a spór o to, kto ma prawo w nim zasiadać, nie ma na razie rozwiązania.

Politycy koalicji tłumaczą wybór Berka wprost tym patem. Jak powiedział OKO.press polityk broniący kandydatury: “poszło tam siedem osób, znakomitych profesorów, i jesteśmy w tym samym miejscu”. To zdanie oddaje logikę decyzji: skoro wysyłanie do Trybunału niezależnych prawników kończy się blokadą u prezydenta, koalicja postawiła na kandydata, którego polityczne zaplecze ma tę blokadę przełamać. Czy rzeczywiście ją przełamie, nie wiadomo: prezydent nie zapowiedział jeszcze decyzji w sprawie zaprzysiężenia Berka.

Trybunał Konstytucyjny liczy piętnastu sędziów wybieranych przez Sejm na dziewięcioletnią kadencję. Od czasu kryzysu wokół tzw. sędziów dublerów w 2015 roku każda kolejna nominacja jest sprawdzana pod kątem tego, czy TK działa jako niezależny sąd, czy jako przedłużenie większości parlamentarnej.

Standard, który koalicja sama wyznaczała

Krytyka Trybunału za rządów PiS opierała się na jednym zarzucie: sędziami zostawały osoby związane z obozem władzy, często wprost z aparatu partyjnego czy rządowego, zamiast niezależnych prawników. Koalicja rządząca od 2023 roku budowała na tym zarzucie swoją tożsamość i obietnicę odbudowy praworządności.

Nominacja Berka powiela ten sam wzorzec, tylko pod innym szyldem politycznym. Kandydat trafia do Trybunału wprost z gabinetu premiera, bez okresu karencji, bez sygnału, że granica między władzą wykonawczą a sądem konstytucyjnym ma dla koalicji jakiekolwiek znaczenie.

Reakcja środowiska prawniczego nie ograniczyła się do polityków opozycji. Dziewięć organizacji pozarządowych zaapelowało do Berka o wycofanie kandydatury. Prof. Ewa Łętowska, była sędzia Trybunału Konstytucyjnego i pierwsza polska Rzeczniczka Praw Obywatelskich, nazwała ruch premiera “pocałunkiem śmierci”. Jej argument: problemem nie są kompetencje Berka, tylko sposób, w jaki został wystawiony. W sporach o niezależność sądownictwa liczy się nie tylko faktyczna bezstronność sędziego, ale i to, jak jest odbierany na zewnątrz, a etykiety “prawej ręki premiera” żaden wyrok już nie zmyje. Podobne zdziwienie i dezaprobatę wyraził w tym samym materiale wPolsce24 Ryszard Kalisz.

Koszt dla wszystkich, nie tylko dla koalicji

Trybunał Konstytucyjny ocenia ustawy podatkowe, budżetowe, dotyczące prawa pracy i zabezpieczenia społecznego. Od tego, czy jego wyroki traktowane są jako rozstrzygnięcia prawne, czy jako głosowania wedle klucza politycznego, zależy, czy jakakolwiek ustawa uderzająca w interesy dużego kapitału albo broniąca praw pracowniczych ma w ogóle szansę się ostać. Trybunał złożony z sędziów kojarzonych z jednym obozem politycznym przestaje pełnić tę funkcję dla obu stron sporu, niezależnie od tego, który obóz akurat rządzi.

Koalicja doszła do władzy z obietnicą rozmontowania klientelizmu w instytucjach państwa. Zamiast rozwiązać spór o zaprzysiężenie sędziów wybranych w marcu i usunąć realną przyczynę paraliżu Trybunału, sięgnęła po rozwiązanie doraźne: kandydata z bezpośrednim politycznym zapleczem, licząc, że jego układy załatwią to, czego nie załatwiła procedura. Obywatele zostają z Trybunałem, którego bezstronności nie broni już żadna ze stron sporu, a legalność jego przyszłych wyroków zależy coraz bardziej od tego, kto akurat rządzi w Sejmie i kto siedzi w Pałacu Prezydenckim.

Trzecia porażka ustawy o kryptowalutach. Rynek krypto pozostaje dzikim zachodem

Redakcja relacje.news — Fri, 04 Sep 2026 13:02:32 +0200

4 września Sejm głosował nad odrzuceniem prezydenckiego weta wobec ustawy regulującej rynek kryptoaktywów. Zagłosowało 442 posłów, za odrzuceniem weta opowiedziało się 241, przeciw było 198, trzy osoby wstrzymały się od głosu. Do odrzucenia weta Karola Nawrockiego potrzebna była większość 3/5, czyli 266 głosów. Zabrakło 25 głosów. To trzecia nieudana próba wprowadzenia ustawy w życie, mimo że tydzień wcześniej premier Donald Tusk apelował o powtórne głosowanie w tej sprawie.

Kilka godzin wcześniej zapadła inna decyzja, dotycząca tego samego rynku. Sąd zdecydował o tymczasowym aresztowaniu na trzy miesiące trojga podejrzanych w śledztwie w sprawie giełdy Zondacrypto: Anny P., Jaromiry W. i Rafała Z. Poinformowała o tym Prokuratura Krajowa. Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek mówił wcześniej o dwóch odrębnych wątkach tej sprawy: wyprowadzeniu milionów złotych z konta klientów oraz próbie zatarcia śladów prowadzących do pokrzywdzonych.

Te dwa zdarzenia z jednego dnia pokazują, jak działa polski rynek kryptowalut bez odrębnych przepisów. Giełdy kryptoaktywów funkcjonują poza reżimem licencyjnym, jakiemu podlegają banki i domy maklerskie. Nie obowiązują ich wymogi kapitałowe ani zasada trzymania środków klientów oddzielnie od majątku spółki. Prokuratura i sąd wkraczają dopiero wtedy, gdy pieniądze już zniknęły z platformy, a poszkodowani sami złożą zawiadomienie.

Trzykrotne odrzucenie ustawy w Sejmie nie jest tylko sporem proceduralnym między prezydentem a rządem. W trakcie debaty Tusk odczytał fragment protokołu przesłuchania w śledztwie Zondacrypto, w którym jedna z przesłuchiwanych osób miała twierdzić, że obiecano jej ułaskawienie prezydenckie. Zwracając się do posłów podtrzymujących weto, powiedział:

Cały czas trwacie w tym uporze, bo wszystko na to wskazuje, że trzymają was za gardło bardzo źli ludzie.

W tej samej debacie przywołano też inny fragment materiałów śledztwa: obietnicę złożoną przez byłego ministra sprawiedliwości, że po powrocie do resortu “ukręci łeb” sprawom związanym z Zondacrypto. Jeśli te zapisy potwierdzą się w toczącym się postępowaniu, oznaczają one, że o losie przepisów chroniących klientów giełd kryptowalut mogli decydować politycy powiązani z ludźmi, wobec których toczy się śledztwo w sprawie wyprowadzenia ich pieniędzy.

Koszt braku regulacji ponoszą osoby, które powierzyły oszczędności platformom takim jak Zondacrypto. Bez licencjonowania i bieżącego nadzoru, na przykład ze strony Komisji Nadzoru Finansowego, depozytariusz nie ma żadnej gwarancji odzyskania środków w razie upadłości giełdy czy wyprowadzenia aktywów przez jej właścicieli. Jedyną drogą pozostaje proces karny, a ten, jak pokazuje sprawa Zondacrypto, trwa latami, zanim ktokolwiek usłyszy zarzuty. Do tego czasu inne giełdy kryptoaktywów działają na identycznych zasadach co platforma objęta dziś śledztwem: bez obowiązku informowania klientów o ryzyku, bez oddzielenia ich środków od majątku spółki i bez instytucji, która mogłaby zareagować, zanim dojdzie do strat.

Trzecie odrzucone weto oznacza, że ten stan prawny utrzyma się co najmniej do kolejnej próby uchwalenia ustawy. Sprawa Zondacrypto pokaże, ilu klientów faktycznie straciło pieniądze i czy ktokolwiek z osób decyzyjnych poniesie za to odpowiedzialność. Pytanie, kto na braku regulacji zyskuje, ma jednak odpowiedź już teraz: operatorzy platform działających bez licencji i nadzoru oraz politycy, którzy dzięki temu unikają pytań o swoje powiązania z branżą.

Druga eksmisja na osiedlu Maltańskim. Tarcze, wycięte ogrodzenie i 62 wylegitymowane osoby

Redakcja relacje.news — Wed, 02 Sep 2026 17:02:00 +0200

W środę 2 września 2026 roku na poznańskim osiedlu Maltańskim odbyła się druga w ciągu trzech tygodni eksmisja komornicza. Tym razem dotyczyła pani Sandry — mieszkanki, która, jak sama mówi, spędziła na osiedlu 33 lata i wychowuje 15-letniego syna. Domu broniło kilkadziesiąt osób: część przypięła się łańcuchami, część zajęła dachy sąsiednich budynków. Żeby wyprowadzić panią Sandrę z dzieckiem, policja wprowadziła na osiedle oddziały prewencji, które siłą wyciągały i spychały mieszkańców oraz aktywistów. Funkcjonariusze odpychali także dziennikarzy, utrudniając im relacjonowanie zdarzenia.

Z ustaleń naszej reporterki na miejscu wynika, że do Poznania ściągnięto również oddziały spoza miasta, między innymi z Konina i okolicznych gmin. W asyście policji ekipa wycięła ogrodzenie posesji, po czym wyprowadzanie protestujących i mieszkańców przybrało na sile. Część uczestników odniosła obrażenia, poszkodowani trafili do szpitala.

To kolejna eskalacja sporu, który ciągnie się od ponad dwóch lat: najpierw z parafią, a od stycznia 2026 roku z deweloperem, który kupił grunt pod domami mieszkańców.

Mieszkańcy pod domem przy ul. Warszawskiej 82/75, w koszulkach z cytatem „NIKT nie będzie eksmitowany na bruk”, godz. 9.30. Fot. Lilia Wołłowicz

Od rana blokada, przed południem tarcze

Czynności komornicze wyznaczono na godzinę 9.00, a ludzie gromadzili się pod domem od rana. Nasza dokumentacja fotograficzna zaczyna się o 9.30 (godziny za zapisem czasu w plikach zdjęć). Pod domem byli wtedy mieszkańcy osiedla, ludzie ze stowarzyszenia Maltańskie Nasz Dom, Partii Razem, Ruchu Sprawiedliwości Społecznej i Akcji Antyfaszystowskiej oraz grupa bębniarska Action Samba Hałastra. Na ogrodzeniu rozwieszono plakaty z nazwiskami osób, które protestujący uznają za odpowiedzialne za eksmisje: proboszcza ks. Pawła Deskura, ekonoma archidiecezji ks. Waldemara Hanasa, prezydenta Poznania Jacka Jaśkowiaka i jego pełnomocniczkę ds. ochrony praw lokatorów Dobrosławę Janas. Obok wisiał cytat z 2024 roku: „Gwarantuję to głową, że nie ma mowy o eksmisjach na bruk".

Około 9.36 przed bramą siedziała już zwarta blokada — w jej pierwszym rzędzie Piotr Ikonowicz z Ruchu Sprawiedliwości Społecznej. Po 9.57 policja rozciągnęła taśmę i odgrodziła teren czynności. Do 11.00 trwały rozmowy: mieszkańcy i pełnomocnicy z jednej strony, policyjny zespół antykonfliktowy z drugiej.

Oddziały prewencji wchodzą na teren osiedla, godz. 11.15. Fot. Lilia Wołłowicz

O 11.15 wąską alejką między ogrodami weszły oddziały prewencji — funkcjonariusze w kaskach, z tarczami. Około 11.25 ustawiły się w kordon w furtce ogrodu, a o 11.31 zaczęły spychać zgromadzonych tarczami i wyprowadzać pojedyncze osoby poza teren.

Policja napiera na protestujących, godz. 11.31. Fot. Lilia Wołłowicz

Do 11.44 prewencja podeszła pod sam dom. Około 11.55 ekipa w kamizelkach odblaskowych wycięła i wyniosła fragment siatki ogrodzenia, otwierając przejście na posesję. O 12.00 alejkę przy domu wypełniali już funkcjonariusze i pracownicy w kamizelkach. Na tym kończy się nasza dokumentacja.

Wycięty fragment ogrodzenia wynoszony z posesji, godz. 11.55. Fot. Lilia Wołłowicz

Komornik negocjował z panią Sandrą przez blisko godzinę i około 12.45 wszedł na teren posesji. Mieszkanka ostatecznie wyszła z domu sama i zaczęła pakować rzeczy. Polsat News naliczył na miejscu czternaście radiowozów i pisał o 30–40 osobach broniących domu; „Super Express" podaje, że przewodnicząca stowarzyszenia mieszkańców straciła przytomność około 12.18, a po godzinie 13 poszkodowane były dwie osoby. Nad terenem niosły się okrzyki „Mafia" i „Hańba".

Trzydzieści trzy lata i 15-letni syn

Pani Sandra mieszka na osiedlu od 33 lat. Historia jej rodziny na Maltańskim sięga jeszcze głębiej: babcia zamieszkała tam w 1956 roku, matka urodziła się na osiedlu w 1966. O terminie eksmisji dowiedziała się na początku sierpnia, gdy komornik pojawił się na osiedlu. Przed 2 września mówiła wprost: „To jest całe moje życie i nie mam zamiaru się stąd wyprowadzać. Będę walczyć do samego końca". W dniu eksmisji dodała, że nie wyczerpała jeszcze wszystkich możliwości prawnych obrony miejsca zamieszkania.

Mieszkanka wychowuje 15-letniego syna. Chłopiec jest osobą z niepełnosprawnością, a matka odrzuciła propozycję hotelu robotniczego, mówiąc, że dziecko ma w domu na Maltańskim swój pokój. Tak samo skończyła się sierpniowa próba porozumienia w sprawie pana Krzysztofa: strona kościelna oferowała jedynie opłacenie hotelu robotniczego przez rok, nie godząc się jednocześnie na odroczenie wyprowadzki.

Flaga stowarzyszenia nad dachem domu w trakcie usuwania blokady, godz. 11.34. Fot. Lilia Wołłowicz

Policja: 62 wylegitymowane osoby i wnioski do sądu

Policja wylegitymowała 62 osoby blokujące eksmisję. Rzecznik wielkopolskiej policji insp. Andrzej Borowiak zapowiedział skierowanie do sądu wniosków o ukaranie, wskazując, że utrudnianie czynności komorniczych jest wykroczeniem. Na miejscu pracował też policyjny zespół antykonfliktowy — ten sam element operacji, który widzieliśmy 12 sierpnia.

Bierny opór wobec czynności komorniczych policja kwalifikuje jako wykroczenie, a nie przestępstwo. Kończy się on wnioskiem o ukaranie kierowanym do sądu — to sąd, nie policja, rozstrzyga o ewentualnej karze.

Spór o tytuł wykonawczy

Pełnomocnik mieszkańców adwokat Marcin Czachor kwestionuje podstawę egzekucji. „Uważamy, że komornik prowadzi egzekucję na podstawie wadliwego tytułu wykonawczego" — mówił dziennikarzom. To istotna różnica wobec sierpnia: przy eksmisji pana Krzysztofa strona lokatorska nie podważała samego tytułu, tylko brak lokalu zastępczego.

Reprezentujący stronę właścicielską i kościelną adwokat Jacek Masiota odpowiada, że mieszkanka odrzuciła wszystkie proponowane formy pomocy i ugody. Zapowiedział też, że kolejnych eksmisji na osiedlu nie da się wykluczyć — może ich być nawet dwadzieścia.

Na miejscu byli też politycy i działacze, w tym spoza Poznania. Piotr Ikonowicz z Ruchu Sprawiedliwości Społecznej, którego funkcjonariusze wynieśli z terenu, mówił o „skandalu i wielkiej hańbie" i zapowiedział zrzutkę na wynajem mieszkania dla eksmitowanej rodziny.

W mediach społecznościowych posłanka Marcelina Zawisza (Razem) powtórzyła zarzut, który od stycznia wraca na transparentach mieszkańców: „Kuria sprzedała tych ludzi za 421 milionów złotych".

421 milionów i dwa tysiące mieszkań

Grunt pod osiedlem parafia odzyskała w 1994 roku. Mieszkańcy — w części potomkowie ludzi, którzy stawiali tam domy jeszcze w latach pięćdziesiątych — stanęli wtedy przed wyborem: podpisać umowy dzierżawy albo liczyć się z żądaniem wydania nieruchomości. W styczniu 2026 roku teren trafił do dewelopera JHM Development za 421 mln zł. Na miejscu ma powstać około dwóch tysięcy mieszkań.

Skala postępowań wobec mieszkańców jest znacznie większa niż dwie przeprowadzone eksmisje: „Super Express" pisze o około 160 pozwach, z czego 25 dotyczy zaległych opłat lub bezumownego korzystania z terenu. naTemat.pl podaje, że miesięczna opłata za działkę sięgała 2946 zł, a roszczenia wobec jednej z rodzin przekroczyły 17 tys. zł. Na osiedlu stoją już puste domy z tablicami informującymi o rozbiórce.

O sprawie pisaliśmy wcześniej:

Galeria zdjęć

Dokumentacja fotograficzna z 2 września 2026 roku, od 9.30 do 12.00, w porządku chronologicznym.

Wszystkie zdjęcia: Lilia Wołłowicz.

Rząd ogranicza patologię ryczałtu, ale nie rusza fundamentów niesprawiedliwych podatków

Redakcja relacje.news — Tue, 01 Sep 2026 13:02:39 +0200

Ministerstwo Finansów, kierowane przez Andrzeja Domańskiego, przygotowało reformę podatkową, którą rząd Donalda Tuska przedstawia jako uszczelnienie systemu. Z analizy OKO.press wynika, że bilans zmian wypada raczej pozytywnie, choć z istotnymi zastrzeżeniami: reforma słabo redystrybuuje dochody, nie daje gospodarce impulsu, na jaki mogłaby sobie pozwolić, i wprowadza bariery zniechęcające duże firmy do rozwoju. Największym plusem ma być ograniczenie patologii ryczałtu, czyli formy rozliczania podatku, z której od lat korzystają najlepiej zarabiający, żeby płacić mniej niż pracownicy na etacie za porównywalną pracę.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych pozwala przedsiębiorcom płacić podatek liczony od przychodu, a nie od dochodu pomniejszonego o koszty, według stawek przypisanych do rodzaju działalności. W przeciwieństwie do skali podatkowej obowiązującej pracowników na etacie, stawka nie rośnie wraz z wysokością zarobków. Z tego mechanizmu korzystają dziś nie tylko drobni rzemieślnicy, dla których go pierwotnie pomyślano, ale też informatycy czy konsultanci biznesowi, którzy zamieniają umowę o pracę na jednoosobową działalność gospodarczą rozliczaną w modelu B2B. Dwie osoby zarabiające tyle samo płacą różny podatek, zależnie od tego, czy pracują na etacie, czy fakturują swojego pracodawcę jako “firma”.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych to uproszczona forma opodatkowania działalności gospodarczej. Podatnik płaci ustaloną stawkę od przychodu, bez odliczania kosztów uzyskania i bez progresji znanej ze skali podatkowej stosowanej wobec umów o pracę.

Równolegle resort finansów likwiduje część ulg podatkowych w PIT. Pierwsza na liście jest ulga na internet, wprowadzona ponad dwadzieścia lat temu, gdy dostęp do sieci trzeba było dopiero upowszechniać. Dziś, jak argumentuje ministerstwo, z internetu korzysta większość gospodarstw domowych, więc zachęta podatkowa straciła sens. Resort zapowiada też likwidację kolejnego odliczenia, którego na razie nie ujawnił.

Zniesienie pojedynczej ulgi w PIT to niewielka zmiana w budżecie państwa. Ograniczenie ryczałtu ma większe znaczenie, bo dotyka mechanizmu, który od lat przesuwa ciężar finansowania państwa z najlepiej zarabiających na resztę podatników. System podatkowy działa progresywnie tylko wtedy, gdy efektywna stawka rośnie razem z dochodem. Utrzymanie odrębnych, korzystniejszych zasad rozliczania dla części przedsiębiorców podważa tę zasadę: pozwala grupie o wysokich dochodach płacić mniej niż pracownik etatowy zarabiający porównywalne pieniądze. Autorzy analizy zwracają uwagę, że nawet po zmianach reforma nie usuwa tego zniekształcenia w pełni, a przy okazji wprowadza bariery, które mogą zniechęcać rozwijające się firmy do zwiększania skali działalności.

Spór o ryczałt nie kończy się zresztą na samym PIT. Wybór formy rozliczenia decyduje również o tym, ile dana osoba odprowadza na ubezpieczenie zdrowotne i emerytalne, a więc ile pieniędzy trafia do NFZ i jak wysokie świadczenie ta osoba dostanie po latach pracy. Na ryczałcie składka zdrowotna liczona jest według zasad oderwanych od faktycznych zarobków, a składki społeczne płaci się zwykle od podstawy ustalonej w oderwaniu od realnych przychodów. Pracownik na etacie takiego wyboru nie ma: jego składki rosną razem z pensją. Reforma Ministerstwa Finansów tej części układanki nie rusza, choć to właśnie tam różnica między etatem a fakturą bywa największa i to tam odkłada się w postaci przyszłych emerytur, których zabraknie, oraz publicznej ochrony zdrowia, na którą stale brakuje pieniędzy.

Każda złotówka, która omija progresywną skalę podatkową, to złotówka, której zabraknie w budżecie na ochronę zdrowia, edukację i inwestycje publiczne. Rząd ogranicza jedną z bardziej rażących patologii systemu, ale nie rusza jego architektury: podatku liniowego dla przedsiębiorców, odrębnych zasad rozliczania dla części zawodów i mechanizmów, które wciąż premiują formę zatrudnienia, a nie faktyczną wysokość zarobków. Opisany bilans poprawia jeden wycinek mocno skrzywionego systemu. Reszty przywilejów, z których od lat korzystają najlepiej zarabiający, reforma nie dotyka.

Rynek wchodzi na uczelnie, humanistyka płaci cięciami

Redakcja relacje.news — Sun, 30 Aug 2026 14:58:00 +0200

Na polskich uczelniach trwa fala cięć w naukach humanistycznych i społecznych: łączenie kierunków o niskim naborze, redukcja etatów, zamykanie specjalności uznanych za nierentowne. Decyduje o tym algorytm finansowania, który liczy punkty, publikacje i studentów, a nie wartość badań dla społeczeństwa.

Jak działa algorytm

Uczelnie publiczne dostają z budżetu subwencję, której wysokość zależy w dużej mierze od wyników ewaluacji dyscyplin naukowych, przeprowadzanej co kilka lat przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Dyscyplina otrzymuje kategorię od A+ do C. Niższa kategoria oznacza mniej pieniędzy, ograniczone prawo do prowadzenia doktoratów i słabszą pozycję w kolejnym rozdaniu środków. System ten wprowadziła reforma szkolnictwa wyższego z 2018 roku, znana jako Konstytucja dla Nauki.

Ocena dyscypliny opiera się głównie na liczbie publikacji w czasopismach z ministerialnej listy punktowanej. Ten mechanizm, potocznie nazywany punktozą, premiuje krótkie artykuły w rozpoznawalnych czasopismach anglojęzycznych. Historykowi badającemu polski XIX wiek czy socjolożce analizującej lokalną wspólnotę trudniej spełnić te kryteria niż inżynierowi publikującemu w międzynarodowym obiegu technicznym. Dodatkowym mnożnikiem nierówności jest program Inicjatywa Doskonałości - Uczelnia Badawcza, który koncentruje dodatkowe finansowanie na wąskiej grupie uczelni uznanych za “flagowe”, pogłębiając dystans wobec reszty systemu.

Kto zyskuje, kto traci

Kierunki inżynierskie, informatyczne i zarządzania łatwiej spełniają kryterium “umiejętności rynkowych”, bo szybciej przyciągają płacących studentów studiów niestacjonarnych i łatwiej wykazać ich powiązanie z zapotrzebowaniem pracodawców. Wydziały humanistyczne i społeczne, gdzie badania są tańsze w prowadzeniu, ale trudniejsze do przedstawienia jako bezpośrednio użyteczne dla gospodarki, systematycznie tracą udział w podziale środków. Filologie rzadszych języków, etnologia, kulturoznawstwo czy filozofia trafiają na listę kierunków do likwidacji jako pierwsze, mimo że koszt ich utrzymania bywa niższy niż kierunków technicznych wymagających laboratoriów.

Konsekwencje ponoszą przede wszystkim pracownicy naukowi. Presja publikacyjna wymusza zatrudnienie na krótkich kontraktach, doktoraty finansowane stypendiami zamiast etatami i konkurowanie o punkty kosztem czasu poświęconego studentom. Młodzi badacze nauk społecznych i humanistycznych coraz częściej wyjeżdżają za granicę albo rezygnują z kariery akademickiej na rzecz sektora prywatnego, gdzie ich kompetencje analityczne są cenione, ale bez związku z badaniami naukowymi.

Co tracą studenci i społeczeństwo

Studenci odczuwają skutki tego bezpośrednio: grupy seminaryjne się łączą, liczba wykładowców na kierunek spada, a niszowe specjalizacje znikają z oferty, zanim ktokolwiek zdąży je wybrać. Uczelnia, która musi utrzymać wynik ewaluacji, przestaje traktować kształcenie humanistyczne jako wartość samą w sobie i zaczyna je traktować jako koszt do zminimalizowania.

Dalszy skutek dotyczy jakości debaty publicznej. Nauki humanistyczne i społeczne uczą czytania źródeł, rozpoznawania manipulacji retorycznej, analizy mechanizmów władzy i mediów. Ich osłabienie zbiega się z rosnącym zjawiskiem wtórnego analfabetyzmu: umiejętnością technicznego odczytania tekstu bez zdolności do jego krytycznej interpretacji. Społeczeństwo, w którym słabnie zaplecze badawcze zajmujące się analizą dyskursu i władzy, traci narzędzia do obrony przed dezinformacją i populizmem w momencie, gdy są one najbardziej potrzebne.

Polityczny wybór, nie prawo natury

Algorytm finansowania nauki nie spadł z nieba. To efekt decyzji politycznej sprzed lat, która kazała traktować wiedzę jak produkt mierzony stopą zwrotu, a uczelnię jak firmę konkurującą o klienta. Zmiana tego stanu rzeczy wymaga oderwania podstawowego finansowania uczelni od doraźnej użyteczności rynkowej kierunków i zagwarantowania humanistyce oraz naukom społecznym stabilnego budżetu, niezależnego od wahań koniunktury na rynku pracy. Bez tego kolejne ewaluacje będą tylko przyspieszać proces, który już dziś nazywa się w środowisku akademickim apokalipsą.

Kolejka na kilkanaście lat: kto ma pierwszeństwo do mieszkania komunalnego

Redakcja relacje.news — Sat, 29 Aug 2026 18:22:00 +0200

Rodzina wielodzietna, senior mieszkający sam, osoba po eksmisji. Gminy w całej Polsce prowadzą listy, na których takie osoby stoją wyżej niż pozostali ubiegający się o mieszkanie komunalne. Formalnie to system pierwszeństwa. W praktyce, przy liczbie lokali dużo mniejszej od liczby chętnych, wybór tego, kto trafi na górę listy, decyduje o tym, czy ktoś w ogóle dostanie dach nad głową z budżetu publicznego, czy zostanie zdany na rynek prywatny.

Zasady przyznawania mieszkania komunalnego wyglądają podobnie w większości gmin: trzeba nie mieć własnego lokalu, mieścić się w widełkach dochodowych ustalonych lokalnie, wykazać trudną sytuację mieszkaniową (na przykład przeludnienie) i mieć związek z daną gminą. Same widełki dochodowe każda gmina ustala inaczej, co oznacza, że próg wejścia do systemu bywa różny w Warszawie, w Łodzi i w małej gminie wiejskiej. Dochód nie może być zbyt wysoki, bo wtedy gmina uzna, że wnioskodawcę stać na rynek, ale nie może być też zbyt niski, bo to rodzi pytanie o zdolność do opłacania nawet niskiego czynszu komunalnego.

Ponad tym wspólnym mianownikiem gminy budują listy pierwszeństwa. Najczęściej trafiają na nie: rodziny wielodzietne w trudnej sytuacji, osoby z niepełnosprawnościami i ich opiekunowie, seniorzy, samotni rodzice, ofiary przemocy domowej, wychowankowie pieczy zastępczej, mieszkańcy budynków przeznaczonych do rozbiórki oraz osoby zagrożone bezdomnością lub po eksmisji. Warszawa idzie o krok dalej i przyznaje pierwszeństwo części pracowników miejskich z co najmniej dwuletnim stażem, co pokazuje, że stolica traktuje mieszkanie komunalne również jako narzędzie utrzymania kadr w służbach publicznych.

Sam fakt istnienia tak rozbudowanej hierarchii pierwszeństwa mówi więcej o skali niedoboru niż o samej polityce socjalnej. Gdyby lokali komunalnych było pod dostatkiem, nie trzeba by ustalać, czyja krzywda jest pilniejsza. W dużych miastach czas oczekiwania na mieszkanie komunalne sięga dziś kilkunastu lat. Liczba dostępnych lokali jest znacznie mniejsza od zapotrzebowania, a osoby spełniające kryteria dochodowe i mieszkaniowe wciąż muszą czekać w kolejce, licząc na to, że znajdą się wystarczająco wysoko na liście priorytetowej.

Ta kolejka jest bezpośrednim skutkiem tego, co dzieje się poza systemem komunalnym. Rynek najmu prywatnego w dużych miastach od lat rośnie w tempie, które nie ma pokrycia we wzroście płac większości najemców. Kredyt hipoteczny, formalnie dostępny, w praktyce odcina od zakupu mieszkania osoby bez wysokich i stabilnych dochodów albo bez wkładu własnego zebranego latami. Dla części gospodarstw domowych nie zostaje ani rynek najmu, ani kredyt. Zostaje wniosek do gminy i miejsce w kolejce.

Mieszkanie komunalne funkcjonuje w tym układzie jako ostatnia instytucja, która w ogóle bierze pod uwagę sytuację osoby bez majątku i bez wysokiej pensji. Prywatny właściciel mieszkania wybiera najemcę o najwyższej zdolności płatniczej. Bank wybiera kredytobiorcę o najniższym ryzyku. Gmina, przynajmniej na papierze, wybiera na podstawie potrzeby: przeludnienia, niepełnosprawności, przemocy w rodzinie, wieku. To jedyny segment mieszkaniowy, w którym kryterium nie jest zdolność do zapłaty, tylko skala problemu.

Problem w tym, że ten segment jest wąski, a jego rozbudowa od dekad nie nadąża za potrzebami. Gminy w dużej mierze finansują utrzymanie i remonty zasobu komunalnego z własnych budżetów, które nie wytrzymują konkurencji z innymi wydatkami obowiązkowymi. Budowa nowych lokali komunalnych i mieszkań w Towarzystwach Budownictwa Społecznego wymaga wieloletniego zaangażowania środków publicznych, którego skala nie odpowiada tempu, w jakim rośnie liczba osób wypychanych z rynku najmu i kredytów. Efekt widać w listach pierwszeństwa: gdy publicznego zasobu jest za mało, państwo i samorząd zamiast rozwiązywać problem, administrują niedoborem, ustalając, czyja krzywda jest większa.

Kierunek wynikający z tych faktów jest prosty do nazwania. Skoro rynek prywatny systemowo nie jest w stanie zapewnić mieszkania osobom bez wysokich dochodów, a dopłaty i programy wspierające popyt (jak dopłaty do kredytów) tylko podbijają ceny bez zwiększenia podaży, jedynym narzędziem, które realnie zwiększa liczbę dostępnych mieszkań po kosztach dopasowanych do przeciętnych dochodów, jest bezpośrednia budowa zasobu publicznego i komunalnego przez państwo i gminy. Każdy rok bez takiej inwestycji oznacza dłuższe listy, dłuższe kolejki liczone w latach i kolejne roczniki rodzin, dla których jedyną realną opcją pozostaje czekanie na miejsce na liście pierwszeństwa.

Koniec z warunkami zabudowy na telefon. Od 1 września ledwie co trzecia gmina ma gotowy plan

Redakcja relacje.news — Fri, 28 Aug 2026 16:33:00 +0200

Od 1 września 2026 r. traci moc system, który od dwóch dekad rządził budową domów w Polsce poza terenami objętymi miejscowymi planami zagospodarowania. Studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, uchwalane przez gminy jako dokumenty kierunkowe, przestają obowiązywać najpóźniej 31 sierpnia. Zastępują je plany ogólne, akty prawa miejscowego dzielące teren gminy na strefy planistyczne: mieszkaniową, usługową, produkcyjną, rolniczą, infrastrukturalną. Bez takiego planu gmina traci co do zasady możliwość wydawania nowych decyzji o warunkach zabudowy (WZ), czyli dokumentu, na podstawie którego od lat najczęściej stawiano domy jednorodzinne na działkach bez planu miejscowego.

Reforma wynika z ustawy uchwalonej jeszcze w 2023 r. i jest jednym z kamieni milowych Krajowego Planu Odbudowy. Cel zapisano wprost: ograniczyć budowę “na telefon”, czyli praktykę wydawania WZ punktowo, bez spójnej wizji rozwoju gminy, która przez dekady prowadziła do rozlewania się zabudowy wzdłuż dróg, na gruntach rolnych i na obrzeżach miast, bez kanalizacji, chodników czy dojazdu komunikacji publicznej. Miejscowy plan zagospodarowania obejmuje dziś tylko około jednej trzeciej powierzchni kraju. Reszta terenów budowlanych powstawała na podstawie właśnie WZ, dokumentu pomyślanego jako wyjątek, który w praktyce stał się regułą.

Ile gmin zdążyło

Polska ma 2479 gmin. Na 1 lipca 2026 r. plan ogólny miało uchwalonych 267-286 z nich, czyli około 11 proc. W ostatnich dniach sierpnia liczba ta wzrosła do około 763 gmin, czyli niespełna jednej trzeciej kraju. 118 gmin nie podjęło nawet uchwały o przystąpieniu do prac.

Skala zaległości różni się mocno między regionami. Najlepiej wypada województwo lubuskie, gdzie plan ma około 28 proc. gmin. Najgorzej świętokrzyskie, gdzie dokument uchwaliło zaledwie 1 proc. samorządów, i podkarpackie z wynikiem około 2,5 proc. Wśród gmin bez uchwały o przystąpieniu do prac znalazły się między innymi Wisła, Żywiec, Skawina i Krasnystaw.

Od tempa prac zależą też pieniądze unijne. Kamień milowy Krajowego Planu Odbudowy zakłada, że plan ogólny powinno mieć co najmniej 50 proc. gmin do 31 sierpnia 2026 r. Od spełnienia tego progu zależy wypłata 457 mln zł. Przy stanie niespełna 30 proc. próg ten stoi pod znakiem zapytania, a opóźnienie samych urzędów w opracowaniu dokumentów, na które ustawodawca dał kilka lat, może kosztować budżet centralny konkretną kwotę dotacji.

Co dzieje się z działką bez planu

Ustawodawca przewidział wentyl bezpieczeństwa: obszary uzupełnienia zabudowy (OUZ), czyli skupiska co najmniej pięciu budynków położonych w określonej od siebie odległości. Działka leżąca w takim skupisku może liczyć na wydanie WZ nawet w gminie bez planu ogólnego. Grunt oddalony od istniejącej zabudowy, na przykład pole czy działka rekreacyjna kupiona pod przyszłą budowę domu, takiej ochrony nie ma. Po 1 września w gminie bez uchwalonego planu ogólnego nowa decyzja WZ dla takiej działki co do zasady nie zostanie wydana.

Dla właściciela oznacza to zamrożenie planów budowlanych na czas nieokreślony, bo termin uchwalenia planu ogólnego przez opóźnioną gminę nie jest z góry znany. Wartość rynkowa takiej działki spada, bo traci ona realną możliwość zabudowy, mimo że formalnie pozostaje gruntem budowlanym, rolnym czy rekreacyjnym w zależności od zapisu w ewidencji. Wnioski złożone do 31 sierpnia 2026 r. mają być rozpatrzone jeszcze na starych zasadach, nawet jeśli decyzja zapadnie później, co w ostatnich tygodniach sierpnia wywołało falę wniosków składanych na wszelki wypadek przez osoby, które o zmianie usłyszały w ostatniej chwili.

Kto zdążył wcześniej, wygrywa

Ustawa przewiduje jeszcze jedną granicę czasową, mniej widoczną niż data 1 września. Prawomocne decyzje WZ wydane do 16 października 2025 r. zachowują moc bezterminowo, nawet jeśli przyszły plan ogólny gminy wyznaczy dla tego terenu inne przeznaczenie. Kto zdążył uzyskać taką decyzję rok przed wejściem reformy w życie, ten zabezpieczył prawo do zabudowy na stałe, niezależnie od tego, co ustali gmina w dokumencie planistycznym.

To rozwiązanie w praktyce premiuje podmioty, które śledziły proces legislacyjny i dysponowały obsługą prawną zdolną złożyć i przeprowadzić wniosek o WZ z odpowiednim wyprzedzeniem, czyli głównie deweloperów i inwestorów posiadających banki ziemi. Właściciel jednej działki, który o zmianie przepisów dowiedział się z mediów latem 2026 r., tej możliwości już nie miał. Duże firmy budowlane wchodzą więc w nowy system z zabezpieczonym portfelem gruntów pod przyszłe inwestycje, podczas gdy indywidualni właściciele działek bez planu miejscowego czekają na decyzję gminy, nie wiedząc, kiedy i czy w ogóle zapadnie ona po ich myśli.

Koszt przerzucony na obywateli

Cel reformy, czyli odejście od chaotycznej, punktowej zabudowy na rzecz spójnego planowania gmin, trudno kwestionować. Rozproszona zabudowa oznacza dla samorządu wyższe koszty budowy i utrzymania dróg, sieci wodociągowej, kanalizacji i dowozu dzieci do szkół, rozłożone na mniejszą liczbę mieszkańców na kilometr infrastruktury niż w zabudowie zwartej. Rachunek za lata wydawania warunków zabudowy bez planu płacą dziś wszyscy mieszkańcy gmin, w których urzędy nie nadążają z inwestycjami publicznymi za rozlewającą się zabudową.

Problem leży w tempie i sposobie wdrożenia. Ustawa dała gminom dwa i pół roku na sporządzenie planu ogólnego dla całego swojego terytorium, procesu wymagającego opracowań urbanistycznych, konsultacji społecznych i uchwał rady gminy. Mniejsze samorządy, często bez etatu urbanisty i bez środków na zlecenie pracowni planistycznej, nie zdążyły. Skutki tego opóźnienia poniosą jednak nie urzędnicy, którzy nie dotrzymali terminu, tylko mieszkańcy tych gmin planujący budowę domu, oraz budżet centralny, jeśli Polska nie spełni progu 50 proc. wymaganego przez Komisję Europejską do wypłaty transzy z Krajowego Planu Odbudowy.

Rozwiązaniem jest wsparcie samorządów kadrami i finansowaniem proporcjonalnym do skali zadania, jakie im narzucono, oraz jasne, długie okresy przejściowe dla osób, które kupiły działkę pod budowę domu, zanim ktokolwiek wytłumaczył im, czym jest plan ogólny i obszar uzupełnienia zabudowy.

Dwa procent. Tyle dorosłych osób w spektrum autyzmu ma w Polsce pracę

Redakcja relacje.news — Thu, 27 Aug 2026 13:17:00 +0200

Dwa procent dorosłych osób w spektrum autyzmu w Polsce ma pracę. Średnia dla Unii Europejskiej wynosi 10 proc. Różnica pięciokrotna nie bierze się z braku chęci do pracy po stronie tych osób, tylko z braku instytucji, które mogłyby tę pracę umożliwić.

Dane te przywołała fundacja reprezentująca rodziców, opiekunów i same osoby w spektrum, składając do rządu petycję o zmianę systemu wsparcia zatrudnienia. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej odpowiedziało, wymieniając projekty, które resort uznaje za obiecujące. Sama treść odpowiedzi, potwierdzająca istnienie problemu i jednocześnie niewskazująca konkretnego terminu ani mechanizmu jego rozwiązania, dobrze oddaje stan całego systemu: diagnoza jest znana od lat, reakcja instytucjonalna wciąż nie nadeszła.

System zbudowany na wykluczeniu, nie na wsparciu

Polski system orzecznictwa o niepełnosprawności powstawał z myślą o przyznawaniu świadczeń, nie o organizowaniu drogi do zatrudnienia. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności otwiera dostęp do renty socjalnej i część ulg, ale samo w sobie nie uruchamia żadnego zorganizowanego wsparcia w znalezieniu i utrzymaniu pracy dopasowanej do specyfiki spektrum autyzmu: potrzeby przewidywalnej struktury dnia, jasno określonych zadań, ograniczonej liczby bodźców sensorycznych czy elastycznej komunikacji z przełożonym.

Instrumenty, które teoretycznie mają aktywizować osoby z niepełnosprawnościami, takie jak dofinansowania z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, projektowano głównie z myślą o niepełnosprawnościach fizycznych i sensorycznych. Trener pracy, czyli osoba towarzysząca w pierwszych miesiącach zatrudnienia i tłumacząca pracodawcy specyfikę funkcjonowania pracownika, w Polsce pozostaje rzadkością dostępną głównie tam, gdzie zapewnia go akurat działająca lokalnie organizacja pozarządowa, a nie systemowe rozwiązanie dostępne w każdym powiecie.

Do tego dochodzi mechanizm, który w polskim systemie świadczeń bywa nazywany pułapką rentową: przekroczenie progu dochodowego oznacza utratę renty socjalnej, często bez proporcjonalnego wyrównania. Dla osoby, która może pracować jedynie w niepełnym wymiarze albo dorywczo, kalkulacja bywa prosta: podjęcie pracy grozi utratą jedynego stabilnego źródła dochodu, a w zamian nie gwarantuje niczego pewnego. System w obecnym kształcie karze próbę wejścia na rynek pracy zamiast ją premiować.

Kto płaci za brak systemu

Skutki tych zaniedbań instytucjonalnych spadają na konkretne osoby i rodziny. Dorosła osoba w spektrum autyzmu bez pracy pozostaje zależna finansowo od rodziców znacznie dłużej niż jej rówieśnicy, a po ich śmierci lub w sytuacji, gdy sami wymagają opieki, brakuje jasnej ścieżki dalszego funkcjonowania. Ciężar codziennego wsparcia, organizowania terapii, kontaktów z urzędami i poszukiwania choćby cząstkowych form zatrudnienia spada niemal wyłącznie na rodziny, a w praktyce najczęściej na matki, które z tego powodu same ograniczają lub przerywają własną aktywność zawodową.

Efektem jest podwójne wykluczenie z rynku pracy: osoby w spektrum autyzmu pozostają poza zatrudnieniem, a ich opiekunowie tracą dochody i staż emerytalny, opiekując się dorosłymi dziećmi, które przy odpowiednim wsparciu mogłyby pracować samodzielnie. Koszt, którego państwo nie ponosi w postaci zorganizowanego systemu wsparcia zatrudnienia, i tak zostaje poniesiony, tyle że przez rodziny i w dużej mierze przez fundacje, które w tej sytuacji przejmują funkcje, jakie w innych krajach europejskich pełnią państwowe wyspecjalizowane publiczne służby zatrudnienia.

Kierunek zmian wynika wprost z diagnozy

Skala rozbieżności między 2 a 10 proc. wskazuje, że problemem nie jest indywidualna zdolność do pracy, tylko brak infrastruktury, która tę zdolność przekłada na realne zatrudnienie. Rozwiązania, które w innych krajach europejskich podnoszą wskaźnik zatrudnienia w tej grupie, są znane i sprawdzone: zatrudnienie wspomagane z trenerem pracy finansowanym ze środków publicznych, zniesienie progów dochodowych odbierających świadczenie w całości przy najmniejszym zarobku na rzecz stopniowego, proporcjonalnego rozliczania dochodu z pracy, a także obowiązek dostosowania stanowiska pracy egzekwowany, a nie jedynie zalecany.

Odpowiedź ministerstwa na petycję fundacji, powołująca się na istniejące projekty, nie zamyka tego tematu. Dopóki orzecznictwo, świadczenia i wsparcie zatrudnienia funkcjonują jako oddzielne, słabo skoordynowane ścieżki, dopóty wynik pozostanie taki jak dziś: zdecydowana większość dorosłych osób w spektrum autyzmu w Polsce nie pracuje nie dlatego, że nie chce lub nie potrafi, tylko dlatego, że nikt nie zbudował dla nich systemu, który by to umożliwił.

Zrównanie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn nie naprawi problemu

Redakcja relacje.news — Wed, 26 Aug 2026 15:08:00 +0200

Kobiety w Polsce mogą przejść na emeryturę w wieku 60 lat, mężczyźni dopiero w wieku 65. Ta różnica funkcjonuje od 2017 roku, kiedy rząd PiS przywrócił niższy próg wiekowy, cofając reformę rządu Donalda Tuska z 2012 roku, która zrównywała wiek emerytalny obu płci na poziomie 67 lat. Co jakiś czas wraca postulat, żeby wyrównać go ponownie — tym razem w górę. Prof. Agnieszka Chłoń-Domińczak z SGH ocenia, że różnicę w wieku emerytalnym należy znieść, i argumentuje to trzema czynnikami: wydłużającym się trwaniem życia, kurczącymi się zasobami pracy oraz sposobem, w jaki ZUS wylicza wysokość świadczeń.

Każdy z tych trzech argumentów jest prawdziwy. Wszystkie razem nie wystarczają jednak, bo opisują ostatnie pięć lat kariery kobiety, podczas gdy jej emerytura przegrywa przez poprzednie czterdzieści.

Jak działa kalkulator

Polski system emerytalny opiera się na koncie kapitałowym w ZUS. Przez cały okres aktywności zawodowej na konto trafiają składki, które sumują się w kapitał. W dniu przejścia na emeryturę ZUS dzieli ten kapitał przez średnie dalsze trwanie życia, liczone według tablic GUS dla wieku, w którym dana osoba przechodzi na emeryturę. Im wyższy dzielnik, tym niższe miesięczne świadczenie.

Kobiety przegrywają w tym równaniu podwójnie. Po pierwsze, kończą pracę pięć lat wcześniej, więc mają mniej lat na odkładanie składek i niższy zgromadzony kapitał. Po drugie, w wieku 60 lat średnie dalsze trwanie życia jest dłuższe niż w wieku 65, a kobiety statystycznie żyją dłużej od mężczyzn. Ten sam, a częściej mniejszy kapitał trzeba więc podzielić przez większą liczbę lat wypłaty.

To jest właśnie mechanizm, na który powołują się zwolennicy zrównania. Tyle że pokazuje on coś innego, niż się z niego wyprowadza: nie to, że kobiety powinny pracować dłużej, lecz to, że system karze każdą przerwę i każdą niższą składkę z nawiązką. A przerwy i niższe składki nie biorą się z wieku emerytalnego.

Zanim padnie pytanie o wiek

Zanim kobieta w ogóle dotrze do kalkulatora ZUS, jej konto kapitałowe jest już mniejsze — i to z powodów, których podniesienie progu wiekowego nie dotyka.

Pierwszy to luka płacowa. Przy porównywalnych stanowiskach kobiety zarabiają mniej niż mężczyźni, więc i składka odprowadzana od ich wynagrodzenia jest niższa. Nie przez rok i nie przez pięć lat, ale przez cały okres zatrudnienia. Każdy procent różnicy w wypłacie to procent mniej na koncie kapitałowym, miesiąc po miesiącu, przez dekady. Pięć dodatkowych lat pracy na tej samej, zaniżonej stawce tej proporcji nie odwraca — powiela ją tylko dłużej.

Drugi to nierówny podział obowiązków opiekuńczych. Kobiety w Polsce znacznie częściej niż mężczyźni przerywają karierę zawodową, żeby opiekować się dziećmi lub starszymi rodzicami. Urlopy wychowawcze, praca w niepełnym wymiarze godzin i zawodowe przestoje związane z opieką przekładają się na luki w składkach, które kapitał emerytalny odczuwa przez resztę życia. System emerytalny nie tworzy tych nierówności. Odzwierciedla je i utrwala.

Druga zmiana, której nikt nie oskładkował

Statystyki zatrudnienia pokazują, ile godzin kobieta przepracowała u pracodawcy. Nie pokazują, co robiła po powrocie do domu, a to tam rozgrywa się większość różnicy, którą ZUS wyliczy jej dopiero po sześćdziesiątce.

Praca opiekuńcza i domowa jest pracą w każdym sensie ekonomicznym: jest niezbędna, ktoś musiałby ją wykonać odpłatnie, gdyby nie robiono jej za darmo. Nie jest pracą tylko w jednym sensie — składkowym. I nie kończy się na zmęczeniu. Nierówny podział obowiązków domowych przekłada się wprost na to, co widnieje potem w decyzji ZUS.

Wymusza pracę na część etatu, bo inaczej nie da się pogodzić zatrudnienia z opieką — a niższy etat to proporcjonalnie niższa składka przez cały ten okres. Blokuje awans, bo nieformalne warunki awansu w wielu branżach to nadgodziny, delegacje i dostępność wieczorem, czyli dokładnie to, czego nie da się spełnić, mając na głowie drugą zmianę. Odcina od lepiej płatnych ścieżek, bo praca „bliżej domu", „z przewidywalnymi godzinami", „bez wyjazdów" nie jest w tym układzie preferencją, tylko jedyną opcją logistycznie wykonalną — i systemowo gorzej wynagradzaną.

Nie kończy się też z odchowaniem dzieci. Po dzieciach przychodzą wnuki i starzejący się rodzice, własni i teściów. Opieka nad osobą zależną w Polsce ma płeć i wiek: to najczęściej kobieta po pięćdziesiątce. Czyli dokładnie ta, której zrównanie wieku emerytalnego kazałoby jednocześnie pracować kolejnych pięć lat.

W tym miejscu argument o zrównaniu załamuje się najwyraźniej. Zakłada, że pięć dodatkowych lat to pięć lat pełnej aktywności zawodowej. W realnym podziale obowiązków oznaczałoby dla wielu kobiet pięć lat pracy na dwóch etatach naraz, płatnym i nieodpłatnym, przy czym system uzna tylko jeden z nich. Albo, częściej, rezygnację z tego płatnego, żeby zaopiekować się rodzicem, na którego opiekę instytucjonalną nie ma miejsc ani pieniędzy.

Kto płaci za obecny układ

Praca opiekuńcza, którą wykonują głównie kobiety, jest nieodpłatna i niewidoczna w statystykach ZUS. To ona pozwala funkcjonować systemowi, w którym państwo nie inwestuje wystarczająco w żłobki, przedszkola i opiekę nad osobami starszymi. Kiedy brakuje miejsca w żłobku albo w dziennym domu opieki, obowiązek spada na rodzinę, a w praktyce najczęściej na kobietę, która ogranicza etat albo rezygnuje z pracy. Koszt tej decyzji ZUS wyliczy jej dopiero po latach, w postaci niższego świadczenia.

Państwo oszczędza więc dwa razy: raz, nie płacąc za opiekę, którą ktoś świadczy za darmo; drugi raz, wypłacając potem niższą emeryturę tej samej osobie — właśnie dlatego, że świadczyła ją za darmo. Postulat zrównania wieku dokłada trzecią oszczędność na tym samym rachunku.

Wcześniejszy wiek emerytalny bywa w tej debacie przedstawiany jako przywilej. W realiach systemu kapitałowego działa raczej jak przerzucenie kosztów opieki z budżetu państwa na przyszłe świadczenie kobiety. Odebranie tego „przywileju" bez ruszenia jego przyczyn nie zwraca kobietom niczego — przedłuża tylko okres, w którym za te przyczyny płacą.

Realny rynek pracy, nie modelowy

Zrównanie wieku w górę zakłada jeszcze jedno: że pięćdziesięcioparoletnia kobieta ma gdzie pracować. Praktyka zwolnień i rekrutacji mówi co innego. Kobiety po 50. roku życia napotykają jednocześnie barierę wieku i płci, a w zawodach fizycznych, zmianowych i w handlu, dodatkowo barierę zdrowotną. Dla części z nich pięć dodatkowych lat oznaczałoby nie pięć lat składek, lecz pięć lat na zasiłku, na świadczeniu przedemerytalnym albo na utrzymaniu rodziny. Czyli jeszcze niższą emeryturę na końcu, bo w systemie zdefiniowanej składki lata bez składki nie są neutralne, są ujemne.

Jest też rzecz, której zwolennicy zrównania nie mówią wprost. Dla najgorzej zarabiających kobiet wyższy wiek emerytalny nie podnosi świadczenia w takim stopniu, w jakim skraca okres jego pobierania. Przy emeryturach oscylujących wokół minimalnej podniesienie progu to przede wszystkim oszczędność budżetu, a nie inwestycja w standard życia świadczeniobiorczyni.

Czego brakuje w argumencie demograficznym

Strona przeciwna ma jeden mocny punkt i warto go nazwać uczciwie. Relacja liczby pracujących do liczby emerytów rzeczywiście się pogarsza, a system o zdefiniowanej składce przy niskiej dzietności i rosnącej długowieczności będzie generował coraz niższe stopy zastąpienia. To jest realny problem i nie znika, gdy się o nim nie mówi.

Rzecz w tym, że z prawdziwej diagnozy nie wynika akurat ta recepta. Rezerwy aktywności zawodowej leżą w Polsce gdzie indziej niż w pięciu latach kobiet tuż przed sześćdziesiątką: w niskim wskaźniku zatrudnienia matek małych dzieci, w luce opiekuńczej wypychającej kobiety z rynku pracy między trzydziestką a czterdziestką, w szarej strefie, we wcześniejszym wychodzeniu z rynku pracy mężczyzn ze względów zdrowotnych. Domknięcie luki w zatrudnieniu matek dałoby systemowi więcej składek niż przymusowe wydłużenie kariery pokoleniu, które i tak przepracowało najwięcej godzin, tylko część z nich za darmo.

Co wynika z tych faktów

Zrównanie wieku emerytalnego, o którym mówi prof. Chłoń-Domińczak, samo w sobie nie naprawi luki płacowej ani nierównego podziału obowiązków opiekuńczych. Podniesienie progu do 65 lat bez zmiany tych dwóch czynników oznaczałoby dla wielu kobiet dłuższą pracę za niższą stawkę, zakończoną emeryturą, która w finalnym równaniu wciąż będzie odstawać od świadczeń mężczyzn.

Narzędzia, które faktycznie zamykają lukę, są inne i dotyczą przyczyn, nie skutku. Jawność wynagrodzeń pozwalająca wykryć i wyegzekwować równą płacę za tę samą pracę, z realną sankcją, nie tylko deklaracją. Rozbudowa publicznej infrastruktury opiekuńczej, która skróci przerwy w zatrudnieniu, zamiast zostawiać rodzinom wybór między pracą a opieką. Uwzględnienie lat poświęconych na opiekę przy wyliczaniu kapitału emerytalnego, czyli potraktowanie tej pracy jak pracy, którą ekonomicznie jest. Wyrównanie płac w sfeminizowanych sektorach publicznych, gdzie państwo jest pracodawcą i może zdecydować od razu. Wreszcie premiowanie dobrowolnego wydłużania aktywności zawodowej, bo kto chce i może pracować dłużej, powinien na tym wyraźnie zyskać.

Debata o samym progu wiekowym wraca tymczasem także z innej strony: 4 września Klub Lewicy ma zdecydować o kształcie emerytury stażowej, która zrównywałaby wymagany staż składkowy kobiet i mężczyzn. Tam również sam próg jest tylko jedną zmienną w równaniu, które rozstrzyga się dużo wcześniej.

Póki te warunki nie są spełnione, zrównanie wieku emerytalnego w górę wcale nie jest wyrównaniem szans, tylko populistyczną łatką na wadliwy system, w którym kobiety i tak będą na przegranej pozycji.

Kolejny kandydat powalczy o funkcję wójta gminy. Mateusz Jarczyński składa 1500 podpisów

Redakcja relacje.news — Mon, 24 Aug 2026 13:38:00 +0200

To już niemal oficjalne. W Rokietnicy kolejny kandydat powalczy o funkcję wójta gminy Rokietnica w nadchodzących wyborach, które odbędą się 27 września.

Mateusz Jarczyński, kandydat Komitetu Wyborczego Wyborców “Razem dla Rokietnicy” ogłosił podczas poniedziałkowej konferencji prasowej złożenie wymaganych 1500 podpisów w Gminnej Komisji Wyborczej w Rokietnicy, co stanowi formalny krok w procesie rejestracji kandydata w wyborach na wójta. Teraz Państwowa Komisja Wyborcza sprawdzi podpisy, gdy nie stwierdzi braków formalnych - Mateusz Jarczyński stanie się pełnoprawnym kandydatem na wójta Rokietnicy.

– Chciałbym serdecznie podziękować mieszkańcom gminy za zaufanie, którym mnie obdarzyli. To sukces naszej lokalnej demokracji, dlatego, że to będą pierwsze wybory od 20 lat, w których będzie kilkoro kandydatów, a mieszkańcy będą mieli realny wybór– powiedział Mateusz Jarczyński podczas konferencji, kandydat na wójta z komitetu „Razem dla Rokietnicy".

Jarczyński od początku kampanii mówi, że Rokietnica potrzebuje planu na najbliższe lata, a nie przypadkowych decyzji. Swój program oparł na czterech filarach.

Pierwszy to edukacja bez dwuzmianówki. Jako syn nauczycielki i wieloletni korepetytor, Mateusz Jarczyński z bliska widział, jak system zmianowy w Szkole Podstawowej im. Jana Brzechwy odbija się na dzieciach i rodzinach. Proponuje rozpoczęcie starań o budowę nowej szkoły, więcej lekcji angielskiego i sportu, więcej pedagogów i psychologów szkolnych, powstanie poradni psychologiczno-pedagogicznej w Rokietnicy oraz poprawę warunków nauki, m.in. klimatyzację w salach, które latem się przegrzewają. Według danych GUS w Rokietnicy obserwuje się dodatni przyrost naturalny, a to oznacza, że w kolejnych latach dzieci w Rokietnicy może tylko przybywać.

Drugi filar to urząd bliżej ludzi. Jarczyński obiecuje mieszkańcom godziny pracy urzędu dopasowane do ich potrzeb, łatwiejsze elektroniczne rejestracje wizyt, budżet obywatelski i granty dla lokalnych organizacji, a także jawne, wieloletnie listy dróg do remontu.

Trzeci, to uporządkowany rozwój gminy. Jarczyński zapowiada, że „nowe osiedla nie mogą powstawać bez dróg, chodników, ścieżek rowerowych i oświetlenia, a koszt tej infrastruktury powinni ponosić deweloperzy, nie dotychczasowi mieszkańcy."- komentuje Mateusz Jarczyński. W planach ma też poprawę transportu publicznego, zsynchronizowanego z rozkładem PKP. Chce też powalczyć o przejazd do Rokietnicy z Poznania w ramach biletu strefy B, więcej miejsc parkingowych przy Węźle Przesiadkowym, ochronę terenów zielonych i wsparcie dla wymiany starych pieców.

Czwarty filar to więcej życia w gminie. Mateusz Jarczyński wskazuje na potrzebę otwarcia boisk sportowych w weekendy, rozwój oferty Biblioteki Gminnej, Gminnego Ośrodka Kultury i ROKO_stacji, a także stworzenia nowych miejsc spotkań, w tym zadaszonych, amfiteatralnych schodów na Polanie Rumpuciowej oraz rozbudowy skateparku, stworzenia wybiegu dla psów i rozpoczęcia starań o budowę gminnego basenu.

zdj. Lilia Wołłowicz/relacje.news

Solidarni z Ukrainą. Poznań protestuje przeciwko faszyzmowi i ksenofobii

Redakcja relacje.news — Sun, 23 Aug 2026 21:56:00 +0200

W niedzielę 23. sierpnia o godzinie 18:00 na Starym Rynku w Poznaniu odbyło się wydarzenie „Solidarni z Ukrainą. Poznań przeciwko faszyzmowi i ksenofobii", zorganizowane przez Razem Poznań. Uczestnicy i uczestniczki spotkania wyrazili sprzeciw wobec przemocy, nienawiści i ksenofobii wymierzonej w osoby z Ukrainy oraz podkreślili znaczenie solidarności z Ukrainą walczącą z rosyjską agresją.

Spotkanie odbyło się 23 sierpnia — w rocznicę podpisania paktu Ribbentrop–Mołotow. Organizatorzy zwracali uwagę, że również dziś próby budowania politycznego poparcia poprzez wskazywanie sąsiadów i migrantów jako wrogów prowadzą do podziałów, przemocy i obojętności wobec krzywdy.

Jednym z głównych tematów wydarzenia były przypadki przemocy wobec Ukrainek i Ukraińców, także w Poznaniu. Uczestnicy przypominali m.in. o pobiciu ukraińskiego nastolatka w tramwaju linii 16 oraz o mężczyźnie, który stanął w jego obronie i sam został zaatakowany. Wskazywano również na rosnącą liczbę zgłoszeń przestępstw z nienawiści wobec obywateli Ukrainy w Polsce.

— „W social mediach znajdziemy dużo antyukraińskiego ścieku. W mediach widzimy kolejne artykuły o napaściach, a komentarze pod nimi kipią od nienawiści wobec naszych wschodnich sąsiadów" — mówiła Anna Pieciul, członkini zarządu krajowego Partii Razem. — „Ale nie dajmy sobie wmówić, że Polacy są nietolerancyjni, że przemoc, wyzwiska, ataki to standardowa odpowiedź Polaków".

Doświadczenie stereotypizacji i uprzedzeń przywołała w swoim wystąpieniu Aneta Troć. — „Niemal dwadzieścia lat dorastałam w cieniu stereotypów. Słyszałam, że Polacy to złodzieje. Że Polacy to alkoholicy" — mówiła. — „Za każdym razem, gdy poznawałam nowych ludzi, miałam wrażenie, że najpierw muszę udowodnić, że nie jestem taka, jaką wyobrażają sobie mnie na podstawie mojego pochodzenia".

Mikołaj Adamczyk zwracał uwagę na znaczenie sprzeciwu wobec przemocy i obojętności. — „Ja czuję gniew. Bo się na to nie zgadzam. Czuję gniew, bo chcę kraju, w którym takie rzeczy się nie dzieją" — powiedział. Podkreślił również, że sama obecność osób, które zdecydowały się przyjść na wydarzenie, jest wyrazem troski o wspólne życie bez przemocy i pogardy.

Ważnym punktem spotkania była także sytuacja ukraińskich dzieci mieszkających i uczących się w Polsce. Amadeusz Smirnow podkreślał, że dzieci, które uciekły przed rosyjską agresją, powinny mieć możliwość bezpiecznego dorastania w Polsce. — „I właśnie dlatego musimy powiedzieć jasno: polska szkoła musi być dla nich bezpiecznym miejscem" — mówił. — „Nie chodzi o to, żeby dzielić polskie i ukraińskie dzieci. Wręcz przeciwnie. Chodzi o to, żeby żadnego dziecka nie trzeba było dzielić na ’nasze’ i ‘obce’".

Uczestnicy wydarzenia podkreślali, że sprzeciw wobec ksenofobii nie jest wymierzony w żadną grupę narodową, lecz stanowi obronę podstawowej zasady: nikt nie powinien być bity, poniżany ani wykluczany ze względu na język, pochodzenie czy narodowość.

Spotkanie zakończyło się wezwaniem do dalszej solidarności z Ukrainą i osobami, które znalazły w Polsce schronienie przed wojną. Jak podkreślano podczas wydarzenia, solidarność nie może ograniczać się do deklaracji — powinna oznaczać także reagowanie na przemoc, sprzeciw wobec nienawiści i obronę osób, które same nie mogą lub nie potrafią się obronić.

Organizatorem wydarzenia była Partia Razem.

Galeria zdjęć

autorka zdjęć: Lilia Wołłowicz

Zaległy urlop trzeba wykorzystać do 30 września. Później decyduje pracodawca

Redakcja relacje.news — Sun, 23 Aug 2026 16:29:00 +0200

Choroba w trakcie urlopu nie oznacza straty dni wolnych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypomina zasadę, o której wielu pracowników nie wie: zwolnienie lekarskie automatycznie przerywa bieg urlopu wypoczynkowego. Niewykorzystane dni wracają do puli i można je zaplanować ponownie, niezależnie od tego, czy choroba zastała pracownika w Polsce, czy za granicą.

Zasada jest prosta, ale trzeba ją znać. Jeśli w trakcie zaplanowanego urlopu pracownik dostaje L4, urlop przestaje biec od dnia wystawienia zwolnienia. Pracodawca ma obowiązek zaliczyć te dni jako chorobowe, a nie wypoczynkowe, i oddać je do wykorzystania w innym terminie. Warunkiem jest wyłącznie niezwłoczne poinformowanie pracodawcy o zwolnieniu, tak samo jak przy każdej innej chorobie.

Drugi termin, o którym trzeba pamiętać, dotyczy urlopu zaległego, czyli dni niewykorzystanych w poprzednim roku kalendarzowym. Prawo pracy daje na ich odebranie czas do 30 września roku następnego. Kto nie zdąży, naraża się na konsekwencje wykraczające poza samą utratę wypoczynku: od października o terminie urlopu może zdecydować pracodawca, bez konieczności uzgadniania go z pracownikiem.

Zaległy urlop wypoczynkowy trzeba wykorzystać do 30 września roku następującego po tym, w którym powstał. Po tym terminie prawo do samodzielnego wyboru daty urlopu przechodzi w praktyce na pracodawcę.

Formalnie prawo do urlopu nie znika, dni zaległe nie przepadają. Zmienia się jednak to, kto o nich decyduje. Pracownik, który przez nawał obowiązków, braki kadrowe albo niechęć przełożonego do dłuższych nieobecności odkładał urlop z miesiąca na miesiąc, po 30 września traci wpływ na termin wyjazdu. Decyzję przejmuje strona, która ma w tym interes organizacyjny, nie pracownik, który miał odpocząć.

Kontrolą objęty jest też sam przebieg zwolnienia lekarskiego. ZUS zapowiada wzmożone sprawdzanie L4 wykorzystywanych w trakcie wyjazdów. Pobyt za granicą nie chroni przed weryfikacją. Unijne przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego pozwalają polskiemu ubezpieczycielowi zwrócić się do odpowiednika ZUS w innym kraju o sprawdzenie, czy pobyt pracownika rzeczywiście służy leczeniu, a nie zastępuje wakacje przerwane chorobą.

Ostrożnie: ZUS może zweryfikować pracownika na zwolnieniu lekarskim także za granicą, korzystając z unijnych mechanizmów współpracy między instytucjami ubezpieczeniowymi. Nadużycie L4 wiąże się z utratą zasiłku i obowiązkiem zwrotu wypłaconych świadczeń.

Kontrola ma sens tam, gdzie chroni fundusz chorobowy przed nadużyciami. Ciężar dowodu spoczywa jednak na każdym pracowniku, który był naprawdę chory, nie tylko na tych, którzy próbują wykorzystać system. Kto nie zna zasady przerwania urlopu przez L4, godzi się na stratę dni wolnych, zamiast dopominać się o ich zwrot. Kto nie upilnuje terminu 30 września, oddaje pracodawcy decyzję o tym, kiedy odpocznie.

Przepisy dają pracownikowi realne narzędzia: prawo do odzyskania dni po chorobie, termin na wykorzystanie zaległego urlopu, ochronę przed utratą wypoczynku. Działają one tylko wtedy, gdy pracownik zna je na tyle dobrze, żeby powołać się na nie wobec pracodawcy, dla którego wygodniej jest, gdy urlopy planują się same, zgodnie z grafikiem firmy, a nie z potrzebą odpoczynku załogi.

Nawałnice pokazują, ile kosztuje brak odpornej infrastruktury

Redakcja relacje.news — Sat, 22 Aug 2026 16:41:00 +0200

Sobotni poranek 22 sierpnia zastał znaczną część Polski pod naporem gwałtownej pogody. Straż pożarna interweniowała już blisko sześć tysięcy razy, najwięcej zgłoszeń spłynęło z Mazowsza. W Warszawie silna wichura powaliła drzewa i gałęzie na chodnikach i ulicach. Władze miasta zamknęły zoo na Pradze oraz parki w Łazienkach Królewskich i Wilanowie. Stołeczni strażacy wyjeżdżali do interwencji ponad 250 razy.

Najpoważniejsza sytuacja rozwinęła się na Dolnym Śląsku. Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej ogłosił tam alarm powodziowy trzeciego, najwyższego stopnia zagrożenia. Porywy wiatru sięgały 115 km/h, a nawalne opady doprowadziły do setek podtopień i zniszczeń w wielu miejscowościach regionu. W dużej części kraju w sobotę w południe wciąż obowiązywały ostrzeżenia IMGW. Na wybrzeżu sztormowe fale Bałtyku zalewały plaże.

Bilans dnia: blisko 6 tys. wyjazdów straży pożarnej w całym kraju, ponad 250 w samej Warszawie, III stopień alarmu powodziowego na Dolnym Śląsku, porywy wiatru do 115 km/h, dziesiątki tysięcy odbiorców bez prądu.

Tego rodzaju gwałtowne załamania pogody przestały być w Polsce zjawiskiem wyjątkowym. Ocieplający się klimat zwiększa częstotliwość i siłę nawalnych opadów oraz silnych wiatrów nad Europą Środkową, a meteorolodzy od lat ostrzegają, że infrastruktura projektowana kilkadziesiąt lat temu nie odpowiada dzisiejszej skali zjawisk.

Widać to najwyraźniej w sieciach energetycznych. Większość polskiej sieci dystrybucyjnej wciąż biegnie napowietrznie, nad koronami drzew, co przy każdej silniejszej wichurze kończy się zerwanymi liniami i przerwami w dostawach prądu dla dziesiątek tysięcy odbiorców. Kraje, które od lat skablowują sieci pod ziemią, notują wielokrotnie mniej awarii przy porównywalnych warunkach pogodowych. W Polsce modernizacja sieci przesyłowej i dystrybucyjnej postępuje wolniej niż tempo, w jakim rośnie liczba ekstremalnych zjawisk.

Podobny mechanizm działa w miastach. Uszczelnione betonem i asfaltem powierzchnie oraz kanalizacja deszczowa projektowana pod dawne normy opadowe nie radzą sobie z nawalnymi deszczami, co zamienia ulice w rzeki nawet przy opadach, które kilkanaście lat temu nie robiłyby większej różnicy. Brakuje też systemowej presji na ograniczanie zabudowy terenów zalewowych: wiele gmin wciąż nie ma aktualnych planów zagospodarowania przestrzennego uwzględniających ryzyko powodziowe, co pozwala budować tam, gdzie woda i tak w końcu wróci.

Koszty tych zaniedbań ponoszą przede wszystkim mieszkańcy i samorządy. Właściciele domów płacą za naprawy z własnej kieszeni albo z polis, których składki rosną wraz z częstotliwością szkód. Gminy remontują infrastrukturę doraźnie, z bieżącego budżetu, zamiast inwestować z wyprzedzeniem w retencję czy wzmocnione sieci. Państwowa Straż Pożarna i ochotnicze straże pożarne przyjmują na siebie rosnącą liczbę interwencji pogodowych przy finansowaniu, które nie nadąża za skalą wezwań.

Wnioski z sobotnich zdarzeń są proste do wyciągnięcia. Skablowanie newralgicznych odcinków sieci energetycznej, rozbudowa miejskiej retencji, aktualizacja planów zagospodarowania przestrzennego pod kątem zagrożenia powodziowego i stabilne, wieloletnie finansowanie służb ratowniczych to wymóg, żeby kolejna nawałnica kosztowała mniej ludzi dach nad głową i dostęp do prądu.

Od ochłapu do prawa: państwo wciąż nie wie, co zrobić z Ukraińcami, którzy w Polsce zostali na stałe

Redakcja relacje.news — Fri, 21 Aug 2026 13:51:00 +0200

Na lotnisku w Maladze hiszpańska policja zatrzymała Polaka, który miał znieważyć grupę Ukrainek. Sprawa trafiła do prokuratury, mężczyzna usłyszał zarzuty. Incydent wydarzył się poza granicami Polski, ale schemat znamy z krajowego podwórka: agresja słowna wobec osób z Ukrainy, traktowanych jako łatwy cel, bo ich status w oczach napastnika jest niższy niż status reszty otoczenia.

W tym samym tygodniu na łamach OKO.press ukazał się wywiad z Martą Siciarek, która od lat pracuje z uchodźcami i uchodźczyniami z Ukrainy. Tytuł rozmowy zestawia dwa rodzaje przemocy: fizyczną, jakiej dopuścił się zawodnik MMA, i tę, którą Siciarek nazywa działaniem samego państwa. Chodzi o dwa różne sposoby krzywdzenia tej samej grupy, jeden widoczny i karalny, drugi rozłożony na miesiące oczekiwania w urzędach.

Łatwiej jest rzucać ochłap i być dobrym, pomocowym człowiekiem. I dlatego w roli solidarnych sąsiadów pomagających uchodźcom wojennym czuliśmy się tak świetnie. A gdy mamy przejść do równości i dostępności, to nagle zaczynają się schody.

Ta obserwacja opisuje coś, co da się nazwać wprost: Polska zbudowała po lutym 2022 roku infrastrukturę pomocy doraźnej, nie infrastrukturę równych praw. To dwa różne systemy, oparte na innej logice i innych kosztach politycznych.

Pomoc doraźna była tania i efektowna. Prywatne mieszkania, zbiórki, wolontariat na dworcach, ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy uchwalona w marcu 2022 roku, dająca tymczasową ochronę, numer PESEL ze statusem UKR i dostęp do części świadczeń. Rząd mógł się chwalić skalą mobilizacji społecznej, a koszt budżetowy rozkładał się częściowo na obywateli, którzy przyjmowali uchodźców pod własnym dachem.

Równość to inna sprawa. Status ochrony czasowej trzeba okresowo przedłużać decyzją rządu, co oznacza, że ktoś, kto mieszka w Polsce od czterech lat, pracuje, płaci podatki i posyła dzieci do polskiej szkoły, wciąż nie ma pewności co do własnej sytuacji prawnej za rok. Stabilny pobyt, dostęp do świadczeń rodzinnych na takich samych zasadach jak obywatele, prawo do świadczeń zdrowotnych bez luk proceduralnych, uznawanie kwalifikacji zawodowych, wszystko to wymaga decyzji systemowych, nie kolejnej zbiórki charytatywnej. I właśnie na tym etapie, jak mówi Siciarek, pomoc się kończy, a zaczynają schody.

Ten sam mechanizm dotyczy ochrony przed przemocą. Państwo potrafi zareagować na pojedynczy, nagłośniony incydent, tak jak zrobiła to hiszpańska policja i prokuratura w Maladze. Trudniej o systemową odpowiedź na powtarzalną agresję słowną i fizyczną wobec Ukraińców w Polsce, bo to wymagałoby uznania, że problem nie jest jednostkowy, tylko strukturalny, i że dotyczy postaw, które od lat funkcjonują w części opinii publicznej bez konsekwencji.

Koszt tej luki ponoszą ludzie: rodziny czekające na przedłużenie statusu, osoby, które nie wiedzą, czy zdążą z formalnościami przed kolejnym terminem, ofiary napaści, które muszą liczyć na to, że akurat trafi się świadek albo kamera na lotnisku. Zysk polityczny trafia gdzie indziej: do rządu, który przez ponad cztery lata mógł budować wizerunek kraju solidarnego, nie inwestując równocześnie w rozwiązania, które kosztowałyby więcej niż jednorazowa mobilizacja społeczna i wymagałyby przyznania Ukraińcom praw równych obywatelskim, nie tymczasowych i uznaniowych.

Skala migracji z Ukrainy sprawia, że pytanie o status tych osób nie zniknie wraz z końcem wojny. Im dłużej państwo traktuje ich obecność jako sytuację nadzwyczajną wymagającą doraźnej pomocy, tym dłużej odracza decyzję, która i tak jest nieunikniona: albo stały pobyt i pełny dostęp do usług publicznych na równych zasadach, albo trwałe państwo dwóch prędkości, w którym część mieszkańców pracuje, płaci składki i wychowuje dzieci bez pewności, że za rok wciąż będzie miała gdzie mieszkać.

źródło zdj. gł.: Lilia Wołłowicz / Manifestacja przeciwko ksenofobii i faszyzmowi w Kaliszu

Kampania bez zabezpieczeń: AI wyprzedza polskie prawo wyborcze

Redakcja relacje.news — Thu, 20 Aug 2026 15:37:00 +0200

Dwa dni przed wyborami parlamentarnymi na Słowacji w 2023 roku w sieci pojawiło się nagranie audio. Głos brzmiący jak lider Progresywnej Słowacji rozmawiał na nim z dziennikarką o kupowaniu głosów. Nagranie było fałszywe, wygenerowane przez AI. Obejrzały je setki tysięcy osób, dementi dotarło do ułamka tej liczby. Progresywna Słowacja przegrała, władzę przejął Robert Fico.

Podobne materiały pojawiły się w Rumunii w 2024 roku, gdzie fałszywe nagrania wideo uderzały w polityków proeuropejskich, w Mołdawii jesienią 2025 roku podczas kampanii parlamentarnej i na Węgrzech, gdzie treści atakujące opozycję publikowały organizacje związane z Fideszem. Według raportu CEE Digital Democracy Watch “The Road to the Ballot”, w 80 procentach krajów, w których w 2024 roku odbywały się wybory krajowe, odnotowano udokumentowane incydenty związane ze sztuczną inteligencją. 69 procent z nich oceniono jako szkodliwe dla procesu wyborczego.

Polska dołącza do tej listy z opóźnieniem, ale już z własnymi przykładami. Ugrupowanie Samoobrona. Odrodzenie opublikowało deepfake “wskrzeszający” Andrzeja Leppera, w którym zmarły polityk deklaruje poparcie dla partii i powtarza teorię spiskową o własnej śmierci. W kwietniu 2026 roku PiS wypuściło animowany spot “Tuskotopia” wygenerowany przez AI. Konfederacja Sławomira Mentzena odpowiedziała filmem, w którym politycy PiS sterują zardzewiałym statkiem podczas sztormu. Poseł PiS Dariusz Matecki zarobił w 2025 roku 156 tysięcy złotych na treściach internetowych, część z nich tworzonych przez AI. Na Facebooku część tych materiałów ma etykietę “treści stworzone przez SI”, na platformie X takich oznaczeń brakuje.

Przepisy już obowiązują, egzekwowania jeszcze nie ma

2 sierpnia 2026 roku w Polsce zaczął obowiązywać unijny AI Act. Nakłada on obowiązek oznaczania treści stworzonych lub przekształconych przez sztuczną inteligencję. Ale obowiązek ten spoczywa na twórcy materiału, nie na platformie, która go rozpowszechnia, a od jego przestrzegania zwolnione są osoby działające w ramach “osobistej działalności pozazawodowej”. Komisja Europejska zawęziła ten wyjątek do aktywności jednoznacznie niekomercyjnej, ale w praktyce to nadal twórca sam ocenia, czy jego post kwalifikuje się jako prywatny, czy polityczny.

2 sierpnia 2026 - AI Act zaczyna obowiązywać w Polsce, wprowadza obowiązek oznaczania treści AI. Listopad 2026 - dopiero wtedy ma ruszyć Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI), instytucja uprawniona do nakładania kar za łamanie tych przepisów.

Instytucją, która ma egzekwować te zasady, jest Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji. Ma zacząć działać i nakładać kary dopiero w listopadzie 2026 roku. Przez kilka miesięcy przepis obowiązuje, ale nikt nie ma narzędzi, żeby wymusić jego przestrzeganie. Państwowa Komisja Wyborcza dotąd w ogóle nie zabrała głosu w sprawie treści generowanych przez AI. Pracuje nad nowelizacją kodeksu wyborczego, ale żaden ze znanych projektów nie odnosi się do materiałów AI w kampanii.

Kto ma zasoby, ten ustawia reguły gry

Skala tego problemu zależy też od tego, jak radzą sobie z nim same platformy, bo to one, nie polskie prawo, faktycznie decydują, co użytkownik zobaczy jako oznaczone, a co jako zwykły post. Meta i YouTube mają algorytmy automatycznie wykrywające i oznaczające treści AI. X oznacza z automatu wyłącznie materiały wygenerowane własnym narzędziem Grok, resztę pozostawia dobrowolnemu oznaczeniu przez autora. To prywatna, jednostronna decyzja firmy należącej do Elona Muska, obowiązująca na platformie, na której krąży spora część polskiej debaty politycznej, w tym część treści posła Mateckiego.

Materiały generowane przez AI są dziś tanie w produkcji, więc do samego stworzenia deepfake’a nie trzeba już dużego budżetu. Przewagę daje co innego: zaplecze do masowej dystrybucji, płatnej promocji i szybkiego zalewania kanałów kolejnymi materiałami, zanim zdąży się do odbiorców przebić dementi. Na Słowacji korekta dotarła do ułamka osób, które obejrzały fałszywe nagranie. Koszt takiej asymetrii ponosi wyborca, który nie ma w czasie rzeczywistym narzędzi do weryfikacji materiału, oraz mniejsi komitety bez budżetu na produkcję i promocję porównywalną z partiami dysponującymi większym zapleczem. Przykład Mateckiego pokazuje dodatkowo, że treści AI stały się dla polityków także źródłem prywatnego dochodu, co zaciera granicę między kampanią a biznesem.

Rozwiązania, które już istnieją gdzie indziej

Korea Południowa wprowadziła zakaz publikowania deepfake’ów dotyczących kampanii wyborczej na 90 dni przed głosowaniem. Indyjska komisja wyborcza wydała partiom politycznym wytyczne dotyczące korzystania z materiałów AI. Polska nie ma ani jednego, ani drugiego.

Stowarzyszenie Demagog, które analizuje tak zwaną slopagandę, czyli manipulację za pomocą masowo generowanych treści AI, wraz z autorami raportu CEE Digital Democracy Watch wskazuje, czego brakuje: jasnych zasad korzystania z materiałów AI w kampanii, jasnego przypisania odpowiedzialności partiom, komitetom wyborczym, platformom, agencjom reklamowym i kandydatom, systemów szybkiej reakcji na wirusowe fałszywki oraz wytycznych ze strony Państwowej Komisji Wyborczej. To nie postulaty ideologiczne, tylko punkty, których brak da się dziś wskazać w obowiązującym prawie.

Do listopada 2026 roku, kiedy KRiBSI ma zacząć nakładać pierwsze kary, obowiązek oznaczania treści AI pozostaje przepisem bez sankcji, a decyzję o tym, co wyborca zobaczy jako oznaczone, podejmują dziś przede wszystkim algorytmy platform zarejestrowanych poza Polską.

Emerytura 4000 zł poza zasięgiem większości pracujących, pokazuje kalkulator ZUS

Redakcja relacje.news — Wed, 19 Aug 2026 14:07:00 +0200

Gwarantowane minimum emerytalne w Polsce wynosi dziś 1978,49 zł brutto. Kwota 4000 zł miesięcznie stała się w publicznej dyskusji nieformalnym progiem godnej starości, poziomem, który pozwala pokryć rachunki, leki i podstawowe zakupy bez liczenia każdej złotówki. Kalkulator ZUS pokazuje jednak, że osiągnięcie tego progu wymaga zarobków znacznie przekraczających średnią krajową, utrzymywanych przez całą karierę zawodową. Dla większości pracujących w Polsce taki scenariusz jest poza zasięgiem.

Powód tkwi w konstrukcji systemu. ZUS nie wypłaca emerytury według z góry ustalonej tabeli stanowisk czy stażu. Liczy ją z prostego dzielenia: sumę wszystkich zwaloryzowanych składek, które trafiły na konto emerytalne przez całą karierę, dzieli przez przewidywaną liczbę miesięcy dalszego życia, określaną na podstawie tablic trwania życia publikowanych przez GUS. Każdy miesiąc z niższą składką, każda przerwa w zatrudnieniu i każdy rok pracy na warunkach, które składek nie generują w pełnej wysokości, obniża licznik tego równania na trwałe. System nie przewiduje odrabiania strat ani wyrównań za lata gorszej koniunktury na rynku pracy.

Skutki tej konstrukcji rozkładają się nierówno. Pracownik zatrudniony na umowę o pracę przez całą karierę, z regularnymi podwyżkami powyżej inflacji, zbliży się do wysokich świadczeń. Kto przez lata pracował na umowach zlecenia, w samozatrudnieniu rozliczanym ryczałtem albo miał przerwy spowodowane bezrobociem, opieką nad dzieckiem czy chorobą, gromadzi kapitał emerytalny wolniej i kończy karierę z niższym saldem. Niska płaca minimalna przez wiele lat oznaczała niskie składki minimalne, a to przekłada się wprost na niskie świadczenie kilkadziesiąt lat później.

Osobnym problemem jest staż. Do gwarantowanego minimum 1978,49 zł uprawnia dopiero udokumentowany staż składkowy: 25 lat dla mężczyzn i 20 lat dla kobiet. Kto tego progu nie osiągnie, bo pracował na czarno, miał długie przerwy albo utrzymywał się z dorywczych zleceń bez pełnego oskładkowania, dostaje emeryturę wyliczoną wprost z formuły, bez żadnej gwarancji minimalnej. Może to być kwota niższa niz 1978,49 zł, czasem nawet o kilkaset złotych.

Krótszy staż i przerwy w zatrudnieniu dotykają przede wszystkim kobiet, które częściej rezygnują z pracy na czas opieki nad dziećmi lub starszymi członkami rodziny i częściej pracują w niepełnym wymiarze. Do tego dochodzi niższa średnia płaca w zawodach sfeminizowanych, takich jak opieka, edukacja czy handel. Kobiety żyją tez statystycznie dłużej, więc ten sam zgromadzony kapitał ZUS dzieli na więcej miesięcy wyplaty, co dodatkowo obniża miesięczną kwotę.

Kalkulator ZUS przedstawia te zależności jako indywidualną matematykę: każdy sam decyduje, ile odkłada na swoje konto, więc każdy sam odpowiada za wysokość własnej emerytury. Ten sposób liczenia ukrywa jednak, że wysokość składek zależy w dużej mierze od warunków, których pracownik nie wybiera samodzielnie: od tego, czy pracodawca oferuje umowę o pracę czy umowę cywilnoprawną, od poziomu płacy minimalnej w danym roku, od dostępności stabilnego zatrudnienia w regionie. Niska emerytura większości pracujących nie jest wynikiem indywidualnych złych decyzji, tylko odbiciem warunków na rynku pracy sprzed dekad, które dziś wracają w postaci konkretnej kwoty na koncie.

Podniesienie płacy minimalnej, ograniczenie umów śmieciowych i fikcyjnego samozatrudnienia oraz pełne oskładkowanie każdej formy zatrudnienia to jedyne dźwignie, które realnie przesuwają mianownik tego równania na korzyść pracujących. Bez zmiany warunków zatrudnienia dzisiaj, kalkulator ZUS będzie za trzydzieści lat pokazywał ten sam wynik: 4000 zł emerytury jako liczba dostępna dla mniejszości.

Niższy VAT na paliwa wraca na kilka tygodni. Kto naprawdę na tym zarabia?

Redakcja relacje.news — Tue, 18 Aug 2026 11:03:00 +0200

Od poniedziałku na stacjach benzynowych znów obowiązuje obniżony VAT na paliwa oraz maksymalne ceny detaliczne. Minister właściwy do spraw energii ogłosił konkretne stawki graniczne na wtorek, a rząd formalnie przywrócił program regulacji cen paliw, znany jako CPN. Ma działać do końca wakacji.

Obniżka VAT zmniejsza kwotę podatku doliczaną do każdego litra paliwa, co bezpośrednio obniża cenę na dystrybutorze. Maksymalna cena to osobne narzędzie: państwo ustala pułap, powyżej którego stacja nie może sprzedawać paliwa, niezależnie od tego, ile kosztowała je hurtowa dostawa. Pierwsze rozwiązanie uderza w dochody budżetu państwa, bo VAT od paliw to jedno z największych źródeł wpływów podatkowych. Drugie uderza w marżę detaliczną koncernów i niezależnych stacji, zostawiając nietkniętą część biznesu związaną z rafinacją i hurtem, gdzie te same firmy nadal zarabiają na cenach ropy i produktów naftowych.

Spór polityczny na tle mechanizmu

Wokół decyzji trwa wymiana ciosów między rządem a prezydentem. Premier Donald Tusk napisał, że ceny mogłyby być jeszcze niższe i program mógłby trwać do końca roku, gdyby nie działania prezydenta Karola Nawrockiego. Według Tuska prezydent stanął po stronie koncernów paliwowych, nie po stronie kierowców.

Z przeciwnej strony politycznego sporu odzywa się poseł PiS Przemysław Czarnek, który twierdzi, że to koalicja rządząca celowo utrzymywała wyższe ceny na stacjach przez cały sezon wakacyjny, nie decydując się wcześniej na obniżkę VAT i akcyzy. Czarnek szacuje stratę Polaków na blisko 4 miliardy złotych. Ta liczba pochodzi od polityka opozycji i nie została zweryfikowana niezależnie, ale sam spór pokazuje, że obie strony sceny politycznej traktują ceny paliw jako temat kampanijny, a nie wyłącznie problem gospodarczy.

Kto realnie korzysta

Obniżka VAT na paliwo działa jak ulga proporcjonalna do zużycia, nie do dochodu. Kto tankuje więcej, ten oszczędza więcej złotówek. W praktyce oznacza to, że największą korzyść odnoszą gospodarstwa domowe z własnym samochodem, firmy transportowe i flotowi użytkownicy aut służbowych, czyli grupy statystycznie zamożniejsze niż przeciętne gospodarstwo domowe. Osoby, które nie mają samochodu, bo nie stać ich na jego utrzymanie, albo które poruszają się komunikacją zbiorową, nie odczuwają z tego programu żadnej bezpośredniej korzyści. Nie ma przy tym odpowiadającej obniżki cen biletów autobusowych czy kolejowych, finansowanej z tej samej puli decyzji rządowych.

Regulacja maksymalnych cen chroni kierowcę przed nagłym skokiem cen na stacji, ale nie zmienia struktury zysków koncernów paliwowych takich jak Orlen. Spółka traci część marży na sprzedaży detalicznej objętej limitem, jednocześnie zachowując zyski z segmentu wydobycia, rafinacji i sprzedaży hurtowej, które nie podlegają żadnemu pułapowi cenowemu.

Kto płaci

Obniżony VAT to mniejsze wpływy do budżetu państwa w okresie, gdy program obowiązuje. Ten ubytek trzeba pokryć: albo wyższym deficytem, albo cięciami w innych wydatkach, albo późniejszym podniesieniem podatków gdzie indziej. Ponieważ program ma z założenia charakter tymczasowy, ograniczony do kilku letnich tygodni, korzyść dla kierowcy jest krótkotrwała, a koszt dla finansów publicznych trzeba będzie rozliczyć niezależnie od tego, kto wygra spór o to, czyja to zasługa albo czyja wina.

Po zakończeniu wakacji ceny na stacjach mogą wrócić do poziomu sprzed obniżki, bo żaden z zapowiadanych mechanizmów nie zmienia struktury kosztów produkcji paliwa ani marż koncernów w dłuższym okresie. Zamiast punktowej ulgi podatkowej rozdanej wszystkim kierowcom niezależnie od dochodu, dostępne są narzędzia, które trafiają bezpośrednio w źródło tego zysku: podatek od nadzwyczajnych zysków koncernów paliwowych osiąganych na wysokich cenach ropy, albo inwestycja w tanią i regularną komunikację zbiorową, z której skorzystaliby także ci, których ten spór o ceny paliw w ogóle nie dotyczy.

Urząd w Lublinie odmówił parze zmiany stanu cywilnego. MSWiA: urzędnik złamał prawo.

Redakcja relacje.news — Mon, 17 Aug 2026 13:08:29 +0200

Jolanta i Alicja miały w rękach dokument, który powinien zakończyć formalności: transkrypcje aktu małżeństwa zawartego za granica, wpisana do polskich ksiąg stanu cywilnego. Kiedy zgłosiły sie do Urzędu Stanu Cywilnego w Lublinie po zmiane wpisu o stanie cywilnym, kierownik urzędu odmówił. Uzasadnił to wprost: w świetle polskiego prawa kobiety nie są żonami.

Sprawa trafiła do Ministerstwa Cyfryzacji, które nadzoruje działanie rejestrów stanu cywilnego, a następnie do OKO.press. Resort ocenił decyzję urzędnika krytycznie. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, odpowiedzialne za nadzór nad urzędami stanu cywilnego, potwierdziło redakcji jednoznacznie: po dokonaniu transkrypcji urząd ma obowiązek zmienić stan cywilny pary. Kierownik USC w Lublinie złamał wiec przepisy, które sam powinien stosowac.

Co dokładnie odmówiono

Transkrypcja aktu małżeństwa to procedura administracyjna: zagraniczny dokument stanu cywilnego zostaje przepisany do polskich księg na podstawie ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. To osobna czynność od pytania, czy dane małżeństwo jest w Polsce uznawane za małżeństwo w rozumieniu Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Właśnie na tym rozróżnieniu zbudował swoją odmowę urzędnik z Lublina. Skoro Konstytucja w art. 18 definiuje małżeństwo jako zwiazek kobiety i mężczyzny, uznał, że wpisanie aktu do rejestru nie może pociągać ze sobą zmiany statusu cywilnego dwóch kobiet.

Problem w tym, ze transkrypcja i zmiana stanu cywilnego to w polskim systemie prawnym dwa następujące po sobie kroki tej samej procedury, nie dwie oddzielne decyzje, między którymi urzędnik może sobie wybierać. Skoro państwo przyjęło dokument i wpisało go do rejestru, konsekwencja w postaci aktualizacji danych osobowych powinna nastąpić automatycznie. Stanowisko MSWiA dla OKO.press to potwierdza. Kierownik urzędu w Lublinie postanowil jednak, że zastosuje własną interpretację przepisów, mimo że nie ma do tego kompetencji.

Loteria zależna od urzędnika

Stan cywilny w rejestrze PESEL nie jest formalnością bez znaczenia. Od niego zależy m.in. możliwość wspólnego rozliczenia podatkowego, dziedziczenie ustawowe bez sporządzania testamentu, prawo do informacji medycznej o partnerce w szpitalu czy zaświadczenia wymagane przy załatwianiu spraw urzędowych, w których trzeba wykazać stan cywilny. Dla par jednopłciowych, które zawarły małżeństwo za granica, transkrypcja aktu bywa jedynym dostępnym w Polsce narzędziem, zeby te sprawy móc w ogóle uregulować.

Efekt jest taki, że dostęp do tych praw zależy dziś od tego, na jakiego urzędnika trafi konkretna para. Część kierowników USC transkrybuje akty i aktualizuje dane bez oporów, inni odmawiają, powołując się na klauzule porządku publicznego albo, jak w Lublinie, na własną wykładnię Konstytucji. Każdy taki przypadek kończy sie tym samym: para musi ingerować w spór z urzędnikiem, pisać do ministerstwa, czekać na interwencje z Warszawy, zamiast załatwić sprawe w jednym okienku, tak jak robi to każda inna nowożenna para po powrocie z zagranicznego ślubu.

Prawo bez ustawy

Sytuacje takie jak sprawa Jolanty i Alicji sa bezpośrednim skutkiem tego, że Polska nie ma dotąd ustawy regulującej związki osób tej samej płci. Rząd Donalda Tuska zapowiadał wprowadzenie ustawy o związkach partnerskich jako jeden z elementów umowy koalicyjnej i obietnic przedwyborczych. Projekt utknął w pracach legislacyjnych, a osoby, których to dotyczy, muszą w międzyczasie układać swoje życie z pomocą przepisów pisanych z myślą o zupełnie innych sytuacjach, jak transkrypcja aktu stanu cywilnego, i liczyć na to, że wylosowany urzędnik zna przepisy lepiej niż kierownik USC w Lublinie.

Dopóki w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym nie pojawi się jasna regulacja praw par jednopłciowych, każda taka sprawa będzie załatwiana osobno, w trybie interwencji ministerstwa albo skargi do sądu administracyjnego. To koszt, który ponoszą konkretni ludzie, nie system, ani rząd. Jolanta i Alicja doczekały się stanowiska MSWiA po tym, jak ich sprawa trafiła do mediów. Nie każda para ma na to czas, siły i medialny słuch po drugiej stronie, a chcą tylko jednej rzeczy - normalnego traktowania i równości w świetle prawa.

Waszyngton grozi Brukseli. Stawką jest los unijnych przepisów o prawach człowieka i klimacie

Redakcja relacje.news — Sun, 16 Aug 2026 16:59:00 +0200

Stany Zjednoczone zagroziły podjęciem działań przeciwko Unii Europejskiej, jeśli Bruksela nie złagodzi przepisów dotyczących ochrony środowiska i praw człowieka. Informację podał portal Politico. Zdaniem Waszyngtonu obowiązujące i planowane regulacje nakładają na amerykańskie przedsiębiorstwa nieuzasadnione obciążenia.

Komunikat sam w sobie jest lakoniczny: nie wiadomo jeszcze, jakie konkretnie kroki rozważa administracja USA ani na jakich firmach miałyby się skupić. Cel presji jest jednak jasny. Waszyngton chce, żeby Bruksela cofnęła się z regulacji, które od kilku lat budują europejski system nadzoru nad wpływem biznesu na klimat i na ludzi pracujących w globalnych łańcuchach dostaw.

O co toczy się spór

Pod pojęciem Zielonego Ładu kryje się dziś cały pakiet unijnych aktów prawnych, a nie jedna ustawa. Część z nich dotyczy klimatu wprost, jak mechanizm graniczny CBAM, który ma obciążać opłatą towary importowane z krajów o luźniejszej polityce klimatycznej. Część reguluje to, co firmy muszą ujawniać i za co odpowiadają: dyrektywa o sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju (CSRD) każe dużym spółkom raportować wpływ środowiskowy i społeczny swojej działalności, a dyrektywa o należytej staranności (CSDDD) ma zobowiązać koncerny do sprawdzania, czy w ich łańcuchach dostaw nie dochodzi do pracy przymusowej, pracy dzieci czy niszczenia środowiska.

To właśnie te przepisy od miesięcy są przedmiotem lobbingu ze strony wielkich firm po obu stronach Atlantyku, nie tylko amerykańskich. Bruksela już wcześniej ugięła się pod tą presją. Pakiet uproszczeń znany jako Omnibus, przyjęty w 2025 roku, odroczył wejście w życie części obowiązków sprawozdawczych i zawęził krąg spółek objętych kontrolą łańcuchów dostaw. Amerykańska groźba dokłada się do nacisku, który komisarze unijni odczuwają już od koncernów europejskich.

Kto płaci za rezygnację z kontroli

Argumentacja Waszyngtonu sprowadza się do jednego zdania: przepisy są kosztem dla biznesu. To prawda w wąskim sensie księgowym, firmy rzeczywiście muszą wydawać pieniądze na audyty dostawców, raportowanie emisji i procedury zgodności. Pytanie, które w tej narracji znika, brzmi inaczej - kosztem czyjej rezygnacji z ochrony ma być oszczędność po stronie koncernów.

Dyrektywa o należytej staranności powstała, bo bez niej odpowiedzialność za warunki pracy w fabrykach tekstylnych w Bangladeszu czy na plantacjach kakao w Afryce Zachodniej kończy się na lokalnym poddostawcy, nigdy na europejskiej czy amerykańskiej spółce, która z tej pracy czerpie zysk. Osłabienie tych przepisów nie usuwa problemu pracy dzieci czy pracy przymusowej. Przenosi tylko odpowiedzialność z powrotem na najsłabsze ogniwo łańcucha, czyli na ludzi, którzy nie mają realnej możliwości negocjowania warunków z globalnym koncernem.

Podobny mechanizm działa przy regulacjach klimatycznych. CBAM miał wyrównać szanse europejskich producentów, którzy ponoszą koszty polityki klimatycznej, wobec importu z krajów, gdzie takich kosztów nie ma. Zablokowanie czy rozwodnienie tego mechanizmu nie oznacza zniknięcia emisji, oznacza przerzucenie presji konkurencyjnej z powrotem na firmy działające w unijnym reżimie klimatycznym, a pośrednio na budżety publiczne, które i tak będą musiały pokryć koszty adaptacji do zmiany klimatu.

Presja, na którą trudno odpowiedzieć w pojedynkę

Groźba ze strony USA trafia w moment, kiedy w samej Unii trwa już wewnętrzna walka o kształt tych przepisów, z jednej strony rządów i eurodeputowanych broniących standardów, z drugiej silnego lobby przemysłowego domagającego się dalszych uproszczeń. Presja zewnętrzna daje temu drugiemu obozowi dodatkowy argument: skoro największy partner handlowy grozi konsekwencjami, łatwiej przekonać instytucje unijne, że ustępstwo jest ceną za spokój, a nie rezygnacją z ochrony ludzi i środowiska.

Efekt zależy od tego, czy Komisja Europejska i rządy państw członkowskich potraktują amerykańską groźbę jako argument do dalszych ustępstw, czy jako sygnał, że regulacje faktycznie uderzają w interesy koncernów, które od lat przerzucały koszty swojej działalności na dostawców, pracowników i środowisko. Historia Omnibusu z 2025 roku pokazuje, w którą stronę dotąd przechylała się szala.

Dodatek za noc w sierpniu siega prawie tysiąca złotych. Pracodawca nie może go pominąć

Redakcja relacje.news — Sat, 15 Aug 2026 12:50:00 +0200

Pracownik, który w sierpniu 2026 r. przepracuje pełne 160 godzin w porze nocnej, ma prawo do dodatku w wysokości 961,60 zł brutto. To nie premia zależna od decyzji pracodawcy. Świadczenie gwarantuje art. 151(8) Kodeksu pracy: za każdą godzinę pracy w porze nocnej przysługuje dodatek w wysokości 20 proc. stawki godzinowej wynikającej z minimalnego wynagrodzenia.

Minimalne wynagrodzenie w 2026 r. wynosi 4806 zł brutto i pozostaje stałe przez cały rok. Zmienia się natomiast liczba godzin do przepracowania w danym miesiącu, a od niej zależy stawka godzinowa. W sierpniu, przy 160 godzinach nominalnego czasu pracy, stawka wynosi 30,04 zł za godzinę, a dodatek nocny 6,01 zł za każdą godzinę pracy w nocy. To najwyższa stawka dodatku w całym roku, bo sierpień ma najmniej godzin roboczych. Dla porównania, w lipcu przy 184 godzinach dodatek wynosi 5,22 zł za godzinę, a w marcu, wrześniu i październiku przy 176 godzinach 5,46 zł. Kto przepracował w sierpniu nocą mniej godzin, dostaje proporcjonalnie mniej: przy 120 godzinach to 721,20 zł, przy 80 godzinach 480,80 zł, przy 40 godzinach 240,40 zł.

Kodeks pracy definiuje porę nocną jako 8 godzin przypadających między 21 a 7 rano. Konkretny przedział, na przykład 22-6 albo 21-5, ustala pracodawca w regulaminie organizacji czasu pracy w zakładzie. Poza tym wyborem nie ma tu miejsca na uznaniowość: dodatek nalicza się automatycznie na podstawie ewidencji czasu pracy, niezależnie od tego, czy pracownik sam się o niego upomni.

Przepis obejmuje wszystkie branże, w których praca odbywa się w nocy: produkcję w ruchu ciągłym, magazyny i logistykę, ochronę osób i mienia, handel całodobowy, gastronomię, transport, szpitale i inne placówki ochrony zdrowia. Ustawodawca wprowadził też ograniczenia dla części pracowników. Kobiety w ciąży nie mogą pracować w nocy w ogóle. Rodzice dzieci do 8 roku życia mogą podjąć taką pracę wyłącznie za własną zgodą. Pracownicy z niepełnosprawnością objęci są zakazem z wyjątkami dotyczącymi między innymi pracy przy pilnowaniu. Pracownicy młodociani nie mogą pracować w porze nocnej niezależnie od zgody.

Ustawowy dodatek to minimum, którego pracodawca nie może obniżyć ani pominąć w regulaminie wynagradzania. Może zaoferować więcej, nie może zaoferować mniej.

W praktyce egzekwowanie tego przepisu zależy od tego, czy ktoś w ogóle prowadzi rzetelną ewidencję godzin i czy pracownik wie, że dodatek mu się należy. Najwięcej nocnych zmian przypada na zawody o najniższych stawkach: pracę w magazynach, ochronie, produkcji, opiece. To tam kontrola godzin bywa najsłabsza, a rotacja pracowników i krótkoterminowe umowy utrudniają dochodzenie zaległych wypłat. Dodatek za pracę w nocy jest w Kodeksie pracy od dawna, problemem nie jest brak przepisu, tylko brak systematycznej kontroli, czy pracodawcy go stosują.

Czarnek obiecuje koniec ETS. Rachunek zapłaci polski eksport

Redakcja relacje.news — Fri, 14 Aug 2026 15:14:00 +0200

Przemysław Czarnek i Prawo i Sprawiedliwość złożyli w Sejmie projekt ustawy, który wyprowadzałby Polskę z unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji CO2, znanego jako ETS. Czarnek, kandydat PiS na premiera, obiecuje wyborcom zniesienie opłat za emisje. Ekonomiści śledzący rynek uprawnień do emisji ostrzegają, że skutkiem byłby wyższy, nie niższy koszt dla polskiej gospodarki.

Jak działa ETS

System ETS obejmuje elektrownie, huty, cementownie i inne zakłady przemysłowe w całej Unii Europejskiej. Za każdą tonę wyemitowanego CO2 firma musi posiadać uprawnienie do emisji: kupione na giełdzie albo przyznane w ramach puli darmowych przydziałów. Im mniej firma emituje, tym mniej uprawnień musi kupić i tym niższe ma koszty energii. Mechanizm nagradza inwestycje w czystsze technologie i podnosi rachunki tym, którzy ich nie robią.

Podstawą prawną projektu PiS jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który uznał, że wprowadzenie ETS wymagało jednomyślnej zgody wszystkich państw Unii, a nie zwykłej większości. Na tej podstawie PiS chce, by Polska jednostronnie przestała uczestniczyć w systemie.

Co grozi po wyjściu

Problem w tym, że Unia ma już mechanizm na wypadek, gdyby jakiś kraj przestał płacić za emisje na równych zasadach z resztą. To CBAM, graniczny mechanizm dostosowania cen węglowych, który od przyszłego roku obejmuje import stali, cementu, nawozów, aluminium, wodoru i energii elektrycznej spoza Unii. Importer takich towarów musi zapłacić opłatę równą temu, co zapłaciliby producenci unijni w systemie ETS. Michał Hetmański z Fundacji Instrat wskazuje, że gdyby Polska wyszła z ETS, granica tego mechanizmu przesunęłaby się z Bugu na Odrę: polski eksport do Niemiec i innych krajów Unii trafiłby pod tę samą opłatę co towary z Chin czy Indii.

ETS: firmy w UE kupują uprawnienia do emisji CO2 na aukcjach lub giełdzie, część dostają za darmo, stawka zmienia się płynnie z rynkiem. CBAM: opłata graniczna dla towarów spoza UE, bez darmowej puli, ustalana kwartalnie, może chwilowo przewyższać bieżący kurs uprawnień ETS.

Dla polskiego przemysłu różnica jest istotna. CBAM nie przewiduje darmowych uprawnień, a stawkę ustala się kwartalnie, co bywa dotkliwsze niż płynne rozłożenie kosztu w ETS. Polska gospodarka ma bardziej emisyjną produkcję przemysłową niż zachodnioeuropejska konkurencja, więc polska stal i nawozy stałyby się na Zachodzie towarem droższym i mniej konkurencyjnym niż dziś.

Kto zapłaci

Kosztów takiej zmiany nie poniesie rząd składający projekt ustawy. Poniosą je huty stali, cementownie i fabryki nawozów, które eksportują większość produkcji do Niemiec i innych krajów zachodniej Unii. Wyższe cła graniczne oznaczają gorszą pozycję konkurencyjną, mniejsze zamówienia i w dłuższej perspektywie redukcję zatrudnienia w regionach, które i tak zmagają się z transformacją przemysłu ciężkiego.

Instrat wskazuje realną alternatywę: z około 60 mln ton CO2 emitowanych rocznie przez polski przemysł da się zredukować 15-20 mln ton, czyli ponad jedną czwartą, dzięki technologii wychwytywania i składowania CO2 w cementowniach i zakładach azotowych. To ścieżka, która obniża rachunki firm bez wystawiania całej gospodarki na cła odwetowe.

Opłaty za emisje to nie jedyny koszt energii, który rośnie w Polsce. Opłata mocowa może wzrosnąć ze 150 do 400-600 zł za megawatogodzinę. Realny powód tego wzrostu to chaotyczny harmonogram wyłączania elektrowni węglowych, który nie nadąża za tempem, w jakim stare bloki tracą opłacalność. To skutek lat zaniedbań w planowaniu energetycznym, nie unijnej biurokracji związanej z ETS.

Alternatywa, której PiS nie proponuje

Kraje chroniące energochłonny przemysł przed kosztami ETS robią to bez wychodzenia z systemu. W Niemczech firmy takie jak BASF czy Thyssenkrupp dostają od ministerstwa finansów zwrot części opłat ETS. Rozwiązanie utrzymuje bodziec do ograniczania emisji, a jednocześnie osłania konkretne branże przed utratą konkurencyjności na rynku unijnym.

Sam Hetmański przyznaje, że poprzednie rządy PiS doprowadziły do realnej dekarbonizacji: uruchomiły morskie farmy wiatrowe, które produkują więcej prądu niż elektrownia Bełchatów, rozwinęły fotowoltaikę i dotacje do aut elektrycznych. Dziś ta sama formacja polityczna obiecuje wyjście z systemu, który te inwestycje w dużej mierze wymusił.

Hasło o zniesieniu opłat za emisje brzmi dobrze w kampanii wyborczej, zwłaszcza w regionach związanych z górnictwem i ciężkim przemysłem. Rachunek zapłaciłyby jednak załogi hut, cementowni i zakładów nawozowych, których produkty straciłyby dostęp do rynków zachodnich na dotychczasowych warunkach. Między propagandową obietnicą a gospodarczym skutkiem stoi cała unijna architektura CBAM, która nie zniknie dlatego, że Polska przestanie płacić za własne emisje.

Sześć pensji minimalnych za mobbing: nowe przepisy zmieniają koszt przemocy w pracy

Redakcja relacje.news — Thu, 13 Aug 2026 13:09:46 +0200

Nowelizacja Kodeksu pracy wprowadza minimalną kwotę zadośćuczynienia dla ofiar mobbingu w pracy: sześciokrotność wynagrodzenia minimalnego, w tym roku 27 836 zł brutto. Ponieważ próg jest powiązany z płacą minimalną, w 2027 roku wzrośnie automatycznie wraz z kolejną podwyżką najniższej krajowej. Przepisy weszły już w życie.

Do tej pory sąd mógł przyznać ofierze mobbingu odszkodowanie w dowolnej, często symbolicznej wysokości, a samo udowodnienie mobbingu wymagało wykazania długotrwałego i systematycznego nękania, co w praktyce oznaczało miesiące zbierania dowodów i świadków gotowych zeznawać przeciwko pracodawcy. Nowa ustawa upraszcza definicję mobbingu, obniżając barierę dowodową dla pracownika, i ustala dolny próg rekompensaty, poniżej którego sąd nie może zejść. Dla pracownika na etacie odpowiada to prawie pięciu miesięcznym pensjom minimalnym wypłaconym jednorazowo.

Drugą stroną nowelizacji są obowiązki nałożone na pracodawców. Firmy muszą wdrożyć jasne procedury zgłaszania i rozpatrywania przypadków mobbingu, co oznacza koniec z sytuacją, w której skarga trafiała donikąd, bo w zakładzie nie istniał żaden formalny tryb jej rozpatrzenia. Brak takiej procedury sam w sobie staje się okolicznością obciążającą pracodawcę w ewentualnym sporze sądowym.

Gazeta Prawna stawia pytanie, czy zmiana wywoła falę pozwów w sądach pracy. Odpowiedź wynika z samej konstrukcji przepisów: gwarantowana minimalna kwota zmienia rachunek ekonomiczny po stronie pracownika. Wcześniej wielu poszkodowanych rezygnowało z procesu, bo koszty prawnika i lata oczekiwania na wyrok nie gwarantowały żadnej konkretnej wypłaty. Teraz pracownik wie z góry, ile może dostać, a to obniża próg opłacalności pozwu i zwiększa szansę, że sprawy, które dotąd kończyły się cichym odejściem z pracy, trafią do sądu.

Dla pracodawców oznacza to wzrost realnego kosztu tolerowania toksycznych relacji w firmie. Do tej pory mobbing bywał tańszy niż rozwiązanie problemu: łatwiej było wypłacić odprawę i pozbyć się osoby zgłaszającej nękanie niż zmieniać kulturę zarządzania czy odsuwać od funkcji kierowniczych sprawcę. Gwarantowana minimalna kwota zadośćuczynienia, rosnąca wraz z płacą minimalną, usuwa tę kalkulację. Firma, która nie wdroży procedur i dopuści do mobbingu, naraża się na koszt z góry znany i z góry wysoki.

Efektywność nowych przepisów zależy jednak od tego, czy sądy pracy będą w stanie sprawnie rozpatrywać rosnącą liczbę spraw. Samo podniesienie stawki nie gwarantuje szybszego dochodzenia praw, jeśli postępowania nadal będą się ciągnąć latami. Zmiana adresuje wysokość rekompensaty, nie tempo wymiaru sprawiedliwości, a to drugie pozostaje osobnym problemem systemu prawa pracy w Polsce.

Eksmisja na osiedlu Maltańskim. Komornik, oddziały prewencji i wyprowadzka na bruk

Redakcja relacje.news — Wed, 12 Aug 2026 13:45:00 +0200

W środę 12 sierpnia 2026 roku na poznańskim osiedlu Maltańskim doszło do eksmisji. Komornik w asyście policji wyprowadził z domu jednego z mieszkańców — pana Krzysztofa. Eksmisja odbyła się bez zapewnienia lokalu zastępczego, czyli, jak mówią lokatorzy, „na bruk". Eksmisji towarzyszył protest sąsiadów i środowiska lokatorskiego. W jego trakcie policjanci wynieśli z ogrodu Bronisławę Waszkiewicz, jedną z liderek ruchu lokatorskiego na osiedlu. Trafiła do szpitala.

To pierwsza tego rodzaju sytuacja na osiedlu, którego mieszkańcy od ponad dwóch lat spierają się o prawo do swoich domów — najpierw z parafią, a od stycznia 2026 roku z deweloperem, który kupił grunt pod ich zabudowaniami.

Oddziały prewencji na terenie osiedla, godz. 10.57. Fot. Lilia Wołłowicz

Oddziały prewencji na alejkach między ogrodami

Pierwsi protestujący przyszli pod dom przy ulicy Warszawskiej 89 około godziny 9.40 (godziny za zapisem czasu w plikach zdjęć i nagrań). Przynieśli transparenty i flagi stowarzyszenia mieszkańców, na ogrodzeniu rozwiesili plakaty. Byli już wtedy na miejscu funkcjonariusze w kamizelkach z napisem „Zespół antykonfliktowy — Anti-Conflict Team", a także policjanci w mundurach i zamaskowani mężczyźni z opaskami na ramionach.

Policyjny zespół antykonfliktowy na terenie osiedla, godz. 9.47. Fot. Lilia Wołłowicz

Czynności komornicze rozpoczęły się o godzinie 10:00. Przez następną godzinę przed domem trwały rozmowy z udziałem policji, mieszkańców i osób w ubraniach cywilnych. Zgromadzenie rosło, na miejscu pracowali dziennikarze.

Około 10:56 na osiedle wjechały oddziały prewencji. Funkcjonariusze w kaskach, z tarczami, ustawili się na wąskich alejkach między ogrodami. Policjantów było na miejscu wielu — poza mundurowymi i zespołem antykonfliktowym pojawiły się oddziały prewencji z furgonetkami.

Przyjazd oddziałów prewencji, godz. 10.56. Fot. Lilia Wołłowicz

Między 11:02 a 11:06 policjanci wynieśli z ogrodu Bronisławę Waszkiewicz, jedną z liderek ruchu lokatorskiego na osiedlu Maltańskim, i wyprowadzili ją poza teren. Została przewieziona do szpitala. Jej życiu nie zagraża niebezpieczeństwo.

Policjanci wynoszą Bronisławę Waszkiewicz, godz. 11.02. Fot. Lilia Wołłowicz

Około 11:09 do ogrodu weszła ekipa w kamizelkach odblaskowych, z narzędziami. Kilka minut później rzeczy z domu zaczęto pakować do kartonów. Na jednym ze zdjęć widać mężczyznę siedzącego pod altaną, obok którego pracownicy wynoszą kartony.

Rzeczy z domu pakowane do kartonów, godz. 11.11. Fot. Lilia Wołłowicz

Około 11:13 z domu wyprowadzono psa. Do godziny 11:30 na alejkach stał kordon prewencji, a mieszkańcy patrzyli zza żywopłotów. Jeszcze o 13:06 przy bramie stali funkcjonariusze; eksmisja była już wtedy zakończona.

Wyrok zapadł zaocznie, lokalu zastępczego nie ma

Według informacji przekazanych naszej redakcji pan Krzysztof jest osobą z niepełnosprawnością. Wyrok eksmisyjny zapadł zaocznie — mieszkaniec nie dochował formalności sądowych, czyli nie podjął w terminie czynności, które pozwoliłyby mu bronić się w postępowaniu.

Eksmisję przeprowadzono na podstawie prawomocnego wyroku z klauzulą wykonalności. Komornik działał w granicach tytułu wykonawczego — od strony prawnej czynności były w porządku.

Spór nie dotyczy więc podstawy prawnej, tylko tego, że mieszkańca usunięto z domu bez lokalu zastępczego. To sedno zarzutu strony lokatorskiej: w jej ocenie osoba w takiej sytuacji nie powinna zostać wystawiona na bruk.

O sprawie pisaliśmy wcześniej:

„Judasz sprzedał Jezusa za 30 srebrników”

Na transparentach wskazywano z nazwiska proboszcza ks. Pawła Deskura i arcybiskupa Zbigniewa Zielińskiego jako — w ocenie protestujących — „odpowiedzialnych za eksmisję na osiedlu Maltańskim". Na jednym z plakatów zestawiono cytat z zapewnieniem proboszcza z 2024 roku z datą 12 sierpnia 2026 i podpisem „eksmisja na bruk". Inne odnosiły się do kwoty transakcji: „Judasz sprzedał Jezusa za 30 srebrników" i zarzut sprzedania parafian osiedla Maltańskiego za 421 mln zł. To zarzuty protestujących, nie ustalenia redakcji.

Transparent z cytatem przypisywanym proboszczowi, godz. 9.53. Fot. Lilia Wołłowicz